Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան - Սպիտակ տունը հայտարարել է, որ Գրենլանդիայում արագ զարգացող եվրոպական ռազմական առաքելությունը չի խանգարի նախագահ Դոնալդ Թրամփին ինքնավար, հանքանյութերով հարուստ դանիական տարածքի վերահսկողությունը զավթելու իր ջանքերից։

Մամուլի քարտուղար Կարոլին Լիվիտը հինգշաբթի օրը Սպիտակ տանը տեղի ունեցած ճեպազրույցի ժամանակ ասել է. «Ես չեմ կարծում, որ Եվրոպայում գտնվող զորքերը ազդում են նախագահի որոշումների կայացման վրա, ինչպես նաև որևէ կերպ չեն ազդում Գրենլանդիան գրավելու նպատակի վրա»։

Անդրադառնալով Դանիայի և Գրենլանդիայի արտաքին գործերի նախարարների, ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի և պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի միջև չորեքշաբթի օրը կայացած հանդիպմանը՝ Լիվիտն ասել է. «Այս հանդիպման ժամանակ երկու կողմերն էլ համաձայնել են ստեղծել աշխատանքային խումբ՝ Գրենլանդիայի գնման վերաբերյալ տեխնիկական քննարկումները շարունակելու համար: Ինձ ասել են, որ այս քննարկումները տեղի կունենան յուրաքանչյուր երկու-երեք շաբաթը մեկ»:

Լիվիտը հավելեց. «Սա քննարկում է, որը վարչակազմը մտադիր է շարունակել դանիացիների և Գրենլանդիայից ժամանած հարգարժան պատվիրակության հետ»։

Սպիտակ տանը բանակցություններին մասնակցելուց հետո Դանիայի արտաքին գործերի նախարար Լարս Լոկե Ռասմուսենը հինգշաբթի օրը հայտարարեց. «Մենք համաձայն ենք նպատակի շուրջ՝ բարձրացնել Արկտիկական տարածաշրջանում երկարաժամկետ անվտանգությունը։ Սակայն մենք համաձայն չենք մեթոդի շուրջ։ Հիմա 2026 թվականն է։ Կարող եք մարդկանցով առևտուր անել, բայց չեք կարող մարդկանց վաճառել»։

Թրամփը բազմիցս արտահայտում է Գրենլանդիան վերահսկելու իր ցանկությունը, սակայն գրենլանդացիները պնդում են, որ իրենց կղզին վաճառքի համար չէ։

Կղզին Դանիայի կիսաինքնավար շրջան է։ Դանիայի վարչապետ Մետտե Ֆրեդերիկսենը զգուշացրել է, որ Գրենլանդիան բռնի կերպով զավթելու ԱՄՆ-ի փորձը կարող է նշանակել ՆԱՏՕ-ի վերջը։

«Երկխոսություն և դիվանագիտություն»

Միևնույն ժամանակ, Գրենլանդիայի վարչապետ Յենս-Ֆրեդերիկ Նիլսենը իր գոհունակությունը հայտնեց շփումների «շարունակության» վերաբերյալ՝ ասելով, որ «ճիշտ ճանապարհը երկխոսությունն ու դիվանագիտությունն է»։

Առանձին, չորեքշաբթի օրը Գրենլանդիայում վայրէջք կատարեցին դանիական երկու ռազմական տրանսպորտային ինքնաթիռներ։

Մեծ Բրիտանիան, Ֆինլանդիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Նիդեռլանդները, Նորվեգիան և Շվեդիան հայտարարել են, որ զինվորական անձնակազմ են տեղակայել Գրենլանդիայի մայրաքաղաք Նուուկում՝ հետախուզական առաքելության համար, որը կազմակերպվել է Դանիայի կողմից ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցների հետ համատեղ կազմակերպված «Արկտիկական դիմադրողականություն» զորավարժությունների շրջանակներում։

Եվրոպական պաշտպանության աղբյուրների համաձայն, այս համեստ ռազմական զորակազմը, որը ներառում է 13 գերմանացի զինվոր, ուղարկվում է մայրցամաքի զինված ուժերը Արկտիկական տարածաշրջանում ապագա զորավարժություններին նախապատրաստելու համար։

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը հայտարարել է. «Ֆրանսիացի զինվորական անձնակազմի առաջին զորակազմն արդեն իսկ գտնվում է դաշտում և առաջիկա օրերին կամրապնդվի ցամաքային, օդային և ծովային տարրերով»։

Գերմանիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ նպատակն է «ուսումնասիրել Դանիային տարածաշրջանում անվտանգությունն ապահովելու գործում ռազմական ներդրումների համար շրջանակային պայմանները»։

Զարգացումների արագ զարգացման պայմաններում Դանիայի և Գրենլանդիայի վարչապետները ուրբաթ և շաբաթ օրերին Կոպենհագենում կհանդիպեն ԱՄՆ Կոնգրեսի պատվիրակության հետ։

Ռազմավարական դիրք

Թրամփը բազմիցս հայտարարել է, որ ԱՄՆ-ն պետք է գրավի Գրենլանդիան՝ հիմնականում ազգային անվտանգության նկատառումներից ելնելով։

Պնդելով, որ կղզու ռազմավարական դիրքը Արկտիկայում կենսական նշանակություն ունի Ռուսաստանի և Չինաստանի կողմից հնարավոր սպառնալիքներից պաշտպանության համար, Թրամփը պնդում է, որ եթե ԱՄՆ-ն չվերցնի կղզու վերահսկողությունը, մրցակից տերությունները կվերցնեն այն։

Ընդգծելով, որ Դանիայի հետ ներկայիս ռազմական համաձայնագրերը կամ վարձակալության պայմանագրերը բավարար չեն, Թրամփը նշել է, որ լիարժեք սեփականության իրավունքը անհրաժեշտ է տարածաշրջանը պատշաճ կերպով պաշտպանելու, հրթիռային սպառնալիքները հետևելու և «Ոսկե գմբեթ» հրթիռային պաշտպանության համակարգի նման նախաձեռնությունները աջակցելու համար։

Անվտանգությունից զատ, Թրամփը նաև ընդգծում է Գրենլանդիայի աշխարհաքաղաքական արժեքը սառույցի հալման դարաշրջանում։ Սա նպաստում է նոր նավագնացության ուղիների բացմանը և հսկայական և չուսումնասիրված ռեսուրսների, ինչպիսիք են հազվագյուտ հանքանյութերը, նավթը և բնական գազը, հասանելիությանը։