Տեխնոլոգիաների զարգացմանը զուգընթաց՝ մարտի դաշտում ամենակարևոր խնդիրներից մեկը դարձել է ստացված տվյալների ճշգրիտ մեկնաբանումը, ինչպես նաև՝ որոշակի իրավիճակներում, հակառակորդին սեփական տվյալները կարդալու հնարավորությունից զրկելը։
Այն, ինչը հանրության շրջանում ընդհանուր առմամբ կոչվում է «էլեկտրոնային պատերազմ», իրականում չափազանց բարդ և խիստ ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտ է։ Մշակելով նոր, սեփական արտադրության և ազգային համակարգեր՝ Թուրքիան վստահ քայլերով առաջ է շարժվում՝ դառնալու այս ոլորտի խոշոր դերակատարներից մեկը՝ ընդգրկելով ցամաքային, ծովային և օդային տարածքները։
Այս տեխնոլոգիաները, որոնք իրականացնում են «անջատիչը սեղմելով բոլոր էլեկտրոնային համակարգերը շարքից հանելու» պարզունակ պատկերացումից շատ ավելի լայն գործառույթներ, ավելին են անելու, քան պարզապես ամրապնդելու են Անկարայի դիրքերը տեղում։
Քանի որ նման կարողությունները բավականաչափ արժեքավոր են՝ սեղանի շուրջ դրանց տիրապետողի դիրքը բարձրացնելու համար։
Էլեկտրոնային պատերազմի խնդրի ճիշտ ըմբռնումը
Ինչպես նոր նշեցինք, ռադիոէլեկտրոնային պայքարի հասկացությունը չի սահմանափակվում միայն «հակառակորդի ռադիոլոկացիոն կայանների խափանմամբ» կամ «հարյուրավոր կիլոմետրեր տարածվող գոտում կապի լիակատար ընդհատմամբ»։ Սա ավելի լավ հասկանալու համար պետք է նկատի ունենալ, որ այն ներառում է այնպիսի բաղադրիչներ, ինչպիսիք են ռադիոէլեկտրոնային ապահովումը, ռադիոէլեկտրոնային հարձակումը և ռադիոէլեկտրոնային պաշտպանությունը։
Ուստի, ռադիոէլեկտրոնային պայքարի էությունը միայն «խաթարելը» չէ... Այն ենթադրում է տեսնել հակառակորդին նախքան նրա կողմից քեզ տեսնելը, հասկանալ նրան, որոշումներ կայացնել և — միայն անհրաժեշտության դեպքում — խաթարել նրա գործողությունները։
Ավելին, այս ամենը պետք է իրականացնել՝ միաժամանակ ապահովելով սեփական համակարգերի անխափան աշխատանքը։ Ուսումնասիրելով մի քանի առանցքային համակարգեր՝ սկսած KORAL-ից մինչև HAVA SOJ (որոնք կազմում են Թուրքիայի ռադիոէլեկտրոնային պայքարի համակարգերի շերտերը), կարելի է հետևել այս ոլորտում երկրի անցած փոխակերպման ուղուն։
Առաջին համակարգերից մեկը, որը մտքին է գալիս, ASELSAN-ի կողմից մշակված KORAL-ն է…
Սա ցամաքային էլեկտրոնային պայքարի մոտեցման ամենահայտնի օրինակներից մեկն է։ Համակարգը կիրառում է էլեկտրոնային աջակցության և էլեկտրոնային հարձակման բաղադրիչներ՝ հակառակորդի ռադիոլոկացիոն կայանները հայտնաբերելու, վերլուծելու և դրանք որպես թիրախ նշելու համար։
Սա, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս կիրառելու այնպիսի գործելաոճեր, ինչպիսիք են քողարկումն ու մոլորեցումը։ Սա թույլ է տալիս բարեկամական ուժերին իրականացնել իրենց առաքելությունները՝ ավելի ցածր ռիսկայնություն ունեցող միջավայրում։
KORAL-ի խնդիրը միայն հակառակորդի ռադարները լռեցնելը չէ։ Այն նույնականացնում է հանդիպած ռադարի տեսակը, որոշում դրա գտնվելու վայրը, վերլուծում սպառնալիքը և կարող է կիրառել էլեկտրոնային հակազդման համապատասխան միջոցներ։ Որպես այլ տարբերակ՝ այն կարող է հավաքագրված տեղեկատվությունը փոխանցել համապատասխան մարմիններին, որպեսզի սպառնալիքը չեզոքացվի այլ հարթակի միջոցով։
Նոր դարաշրջան կսկսվի HAVA SOJ-ի հետ
Օդային ոլորտում առկա է HAVA-SOJ նախագիծը՝ մի նախաձեռնություն, որն իրականացվում է TUSAŞ-ի ինժեներների կողմից՝ ASELSAN-ի և այլ համապատասխան կառույցների հետ համագործակցությամբ։ Խոսքը մի այնպիսի օդանավի մասին է, որը բավականաչափ կատարելագործված է՝ խիստ կարևոր տեղեկություններ ձեռք բերելու համար՝ միաժամանակ մնալով այնպիսի հեռավորության վրա, որտեղ հակառակորդը չի կարող հեշտությամբ միջամտել։
Իրավիճակը արմատապես փոխող լուծում, որը թույլ է տալիս նույն հարթակից մեծ արդյունավետությամբ իրականացնել և՛ էլեկտրոնային աջակցություն, և՛ էլեկտրոնային հարձակում…
Դրա հիմնական առաքելությունն է հեռավորությունից ճնշել կամ մոլորեցնել հակառակորդի հակաօդային պաշտպանության ռադարներն ու կապի միջոցները՝ առանց վտանգի գոտի մուտք գործելու։
Այսպիսով, մարտական ինքնաթիռների համար ստեղծվում են ցածր ռիսկի միջանցքներ թշնամու օդային տարածք մուտք գործելու համար: Հետևաբար, այն ծառայում է որպես ուժի բազմապատկիչ, որը անհրաժեշտության դեպքում հարթում է օդային գործողությունների ճանապարհը:
Ինչո՞ւ է KORAL AD-ն կարևոր։
Իսկ այս տարի առաջին անգամ հանրությանը ներկայացված KORAL AD-ը այն օրինակներից է, որը ցույց է տալիս, որ էլեկտրոնային պատերազմի և հակաօդային պաշտպանության միջև կապն աստիճանաբար ավելի ու ավելի է ինտեգրվում...
Այն ներկայացվել է որպես համակարգերից մեկը, որը «Պողպատե գմբեթ» (Steel Dome) ճարտարապետությանը հավելում է ռադիոէլեկտրոնային պայքարի բաղադրիչ։ Սա ենթադրում է մոտեցում, որի դեպքում ռադիոէլեկտրոնային պայքարի հնարավորություններն ու հակաօդային պաշտպանության ճարտարապետությունը ինտեգրվում են մեկ միասնական համակարգի մեջ։
Իհարկե, Թուրքիայի՝ ռադիոէլեկտրոնային պայքարի հնարավորությունները սրանով չեն սահմանափակվում… Տարբեր ցամաքային, ծովային և օդային հարթակներում ինտեգրված համակարգեր, խիստ առաջադեմ կոնտեյներային համակարգեր, ինչպես նաև անօդաչու համակարգերում ներդրված նոր տեխնոլոգիաներ…
Ի վերջո, Անկարան արագորեն շարժվում է դեպի այս «գորշ գոտում»՝ մի տարածքում, որտեղ ոչ ոք չի ցանկանում բացահայտել իր խաղաքարտերը, ներքին կամ ազգային էկոհամակարգի ձևավորումը։
Ավելին, այս համակարգերը, որոնք օգտագործվում են անմիջապես աշխատանքային պայմաններում, կարող են շատ արագ թարմացվել։
Բնականաբար, սա հարց է առաջացնում. «Ինչո՞ւ է կարևոր դրանք մշակել սեփական ուժերով»։ Թուրքիան իր տարբեր՝ բազմաշերտ համակարգերը (ինչպիսիք են HAVA SOJ-ը՝ օդային հեռահար ռադիոէլեկտրոնային ճնշման համակարգը, ռադիոէլեկտրոնային պայքարի կոնտեյներները, անօդաչու թռչող սարքերի վրա տեղադրվող ճնշման համակարգերը և KORAL համակարգը) դիտարկում է որպես միասնական ամբողջություն։
Սպառնալիքների գրադարանները, ազդանշանների մշակման մեթոդները, առաքելության ծրագրային ապահովումը, ալգորիթմները, ռադարային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց հետ կապված հակազդման եղանակները մշտապես փոփոխվում են։
Եվ այս փոխակերպումը կարող է լինել արագ, համապարփակ ու ինտեգրված միայն այն դեպքում, երբ առկա է սեփական՝ տեղական արտադրության հնարավորություն։ Հենց այստեղ էլ դրսևորվում է Թուրքիայի կողմից էլեկտրոնային պատերազմի միջոցների տեղական արտադրության մեջ կատարված ներդրումների ռազմավարական արժեքը... Մեկ այլ կենսական ոլորտում ևս Անկարան գործը վերցնում է իր ձեռքը՝ կյանքի կոչելով համակարգեր, որոնք հակառակորդի համար բազմաթիվ «անակնկալներ» են պարունակում։
