Գազայում հրադադարը քիչ բան է արել՝ մեղմելու այն խորը վերքերը, որոնք հասցվել են լրագրողներին պաշարված Պաղեստինյան գոտում՝ երկու տարվա անընդմեջ իսրայելական հարձակումներից հետո, նշում է «Լրագրողներ առանց սահմանների» (RSF) կազմակերպությունը։
Իսրայելը 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր սպանել է ավելի քան 250 լրագրողի՝ ցնցող թվով զոհեր, որոնք միջազգային օրենքներով պաշտպանված են։
Չնայած Կահիրեում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի «տևական խաղաղության» նախաձեռնության շրջանակներում հաստատված հրադադարին, Իսրայելը շարունակեց ռմբակոծել Գազան։
Հրադադարի հայտարարությունից հետո էլ ռմբակոծվել են Խան Յունիսն ու Գազա քաղաքը։
Զոհերի թվում էր Աբու Դաբիի հեռուստատեսության լուսանկարիչ Արաֆաթ ալ-Խուրը, ով վիրավորվել էր Գազա քաղաքի Սաբրա թաղամասում հարվածի հետևանքները լուսաբանելիս։
«Գազայում հրադադարի հանգստությունը չպետք է շեղի լրագրողների առջև ծառացած աղետալի իրավիճակից», - ասաց RSF-ի Մերձավոր Արևելքի բաժնի ղեկավար Ջոնաթան Դաղերը։
«Եթե այս հանցագործությունների անպատժելիությունը շարունակվի, դրանք կկրկնվեն Գազայում, Պաղեստինում և աշխարհի այլ վայրերում»։
Լռեցնելով պատմությունը
Մեդիան ծանր գին է վճարել Իսրայելի ցեղասպանության սկզբից ի վեր։
Լրագրողները սպանվել են ինչպես իրենց աշխատանքը կատարելիս, այնպես էլ իրենց տներում կամ փախուստի փորձի ժամանակ։
Լրատվական ամբողջական խմբագրություններ վերածվել են ավերակների։
Հեռահաղորդակցության ենթակառուցվածքները ոչնչացվել են՝ խզելով կապը և գրեթե անհնար դարձնելով Գազայից հաղորդելը։
Շատ ամիսներ շարունակ պաղեստինցի լրագրողները եղել են պատերազմի միակ վկաները՝ փաստագրելով վայրագությունները՝ սովի, պաշարման և վախի պայմաններում։
RSF-ը հինգ իրավական բողոք է ներկայացրել Միջազգային քրեական դատարան (ICC)՝ կոչ անելով հետաքննել իսրայելական պատերազմական հանցագործությունները մամուլի դեմ։
Կազմակերպությունը այժմ կոչ է անում ձերբակալման հրամաններ տալ մեղավորների դեմ։
«Ժամանակն է, որ միջազգային հանրության արձագանքը համահունչ լինի պաղեստինցի լրագրողների ցուցաբերած քաջությանը», - հավելեց Դաղերը։
Չնայած հրադադարին, օտարերկրյա մամուլը դեռևս արգելված է Գազա մուտք գործել։
Համաձայնագիրը, որը թույլ է տալիս որոշ հումանիտար օգնություն մուտք գործել գոտի, որևէ հիշատակում չի անում միջազգային մամուլի մուտքի կամ Գազայից դուրս գալ ցանկացող պաղեստինցի լրագրողների անվտանգ տարհանման մասին։
Գազայում լրագրողների դիտավորյալ սպանությունները զայրույթ են առաջացրել, բայց իրավիճակը տեղում չի փոխվել։
«Արդարություն լրագրողների համար»
Սպանված լրագրողների ընտանիքները, որոնցից շատերը սպանվել են ուղիղ եթերում կամ քննադատական նյութեր հրապարակելուց անմիջապես հետո, շարունակում են լուռ սգալ։
Շատ լրագրողներ շարունակում են աշխատել՝ չնայած գործընկերների, տների և հարազատների կորստի հետևանքով առաջացած տրավմային։
RSF-ը զգուշացնում է, որ եթե լրագրողների պաշտպանության համար շտապ միջազգային գործողություններ չձեռնարկվեն, Գազայի արդեն իսկ նվազած մեդիան կարող է ամբողջությամբ անհետանալ։
Գազայի լրագրողների համար հարցը այլևս միայն գոյատևման մասին չէ, այլ արդարության։
«Սա խաղաղություն չէ», - ասաց Դաղերը։
«Գազայի լրագրողների համար արդարությունը ցանկացած տևական լուծման առաջին պայմանն է։ Առանց դրա, տեղեկատվության իրավունքը այստեղ և ամբողջ աշխարհում մնում է վտանգված»։
