Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը գրառում է արել՝ նվիրված չերքեզների Կովկասից աքսորին, որը համարվում է 19-րդ դարի պատմության ամենամութ էջերից մեկը։
«Մեր չերքեզ եղբայրների տարեդարձի առթիվ, ովքեր անարդարացիորեն, անօրինականորեն և անմարդկային կերպով աքսորվեցին Կովկասում իրենց հայրենիքից, ես աղոթում եմ Աստծուն՝ ողորմություն խնդրելու նրանց, ովքեր կորցրել են իրենց կյանքը և ամբողջ սրտով կիսում եմ նրանց կրած աննկարագրելի ցավը», - ասել է Էրդողանը չորեքշաբթի օրը X հարթակում գրված իր ուղերձում։
Մայիսի 21-ը չերքեզների աքսորի 161-րդ տարելիցն էր։ Այս ողբերգական իրադարձությունը տեղի է ունեցել ռուս-չերքեզական պատերազմի ավարտից հետո։
Ռուսական կայսրության հրամանով Հյուսիսային Կովկասից բռնի կերպով տեղահանվեցին հարյուր հազարավոր չերքեզներ և աքսորվեցին տարբեր վայրեր, որոնց մեծ մասը՝ Օսմանյան կայսրություն։ Այս տեղահանությունը, որը իրականացվել է բռնի և անմարդկային պայմաններում և հանգեցրել է զանգվածային մահերի, համարվում է 19-րդ դարի էթնիկ զտումների ամենամեծ գործողություններից մեկը։
«Չերքեզների աքսորը» վերաբերում է չերքեզների բռնի տեղահանմանը Հյուսիսային Կովկասում գտնվող իրենց նախնիների հողերից Ռուսական կայսրության կողմից 1864 թվականի ռուս-չերքեզական պատերազմից հետո։
Այս ժամանակահատվածում 800,000-ից մինչև 1.5 միլիոն չերքեզներ տեղահանվեցին, և նրանց մեծ մասը ուղարկվեց Օսմանյան կայսրություն։ Այս աքսորները, որոնք ներառում էին երկար երթեր, գերբեռնված նավեր, սով և հիվանդություններ, հանգեցրին տասնյակ հազարավոր մարդկանց մահվան։
Այսօր չերքեզական ծագում ունեցող բազմաթիվ մարդիկ ապրում են Թուրքիայում, Սիրիայում, Հորդանանում և Մերձավոր Արևելքի այլ մասերում։ Այս ողբերգությունը հիշատակվում է ամեն տարի մայիսի 21-ին աշխարհի բոլոր չերքեզական համայնքների կողմից։
