Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբաս Արաղչին կիրակի օրը հայտարարեց, որ ՄԱԿ-ի միջուկային գործակալության հետ համագործակցության վերաբերյալ Կահիրեի համաձայնագիրը «այլևս ուժի մեջ չէ»՝ Արևմտյան երկրների կողմից «սնեփբեք» պատժամիջոցների կիրառման հետևանքով։
«Երեք եվրոպական երկրները կարծում էին, որ կարող են արդյունքների հասնել սնեփբեք մեխանիզմի միջոցով, բայց այդ գործիքը անարդյունավետ էր և միայն ավելի բարդացրեց դիվանագիտությունը»,- նշել է Արաղչին՝ հանդիպելով Թեհրանում հավատարմագրված դեսպանների և դիվանագետների հետ, ըստ պետական IRNA լրատվական գործակալության։
ՄԱԿ-ը անցած շաբաթ առաջին անգամ տասնամյակի ընթացքում վերականգնեց Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցները, որոնք հանվել էին 2015 թվականի միջուկային համաձայնագրի շրջանակներում։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ համաձայնագրի եվրոպական ստորագրողները՝ Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան և Գերմանիան, գործարկեցին սնեփբեք մեխանիզմը՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 2231 բանաձևի համաձայն։
Արաղչին ընդգծեց, որ Իրանի միջուկային հարցի լուծման այլ տարբերակ չկա, քան դիվանագիտական և բանակցային ճանապարհը։
«Վերջին տարիներին բազմիցս եղել են ռազմական հարձակման սպառնալիքներ, բայց նման մոտեցումը չի լուծել որևէ խնդիր։
Նույնիսկ հիմա, եթե [ընդդիմադիր] կողմերը գործեն բարի կամքով և հաշվի առնեն փոխադարձ շահերը, բանակցությունների շարունակությունը հնարավոր է։ Սակայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում վերջին զարգացումները ավելի են դժվարացրել գործընթացը»,- ասել է նա։
‘Այլևս արդարացումներ չկան’
Անցած ամիս Իրանը և ՄԱԳԱՏԷ-ն Կահիրեում ստորագրեցին համաձայնագիր՝ վերսկսելու համագործակցությունը։ Այս քայլը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ Թեհրանը դադարեցրեց համագործակցությունը միջուկային գործակալության հետ՝ մեղադրելով այն կողմնակալության մեջ։
Իրանի նախարարը նշեց, որ Կահիրեի համաձայնագիրը «այլևս ուժի մեջ չէ» ներկա պայմաններում։
«Իր միջուկային ծրագրի խաղաղ բնույթը և իր բարի կամքը ապացուցելու համար Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը սպառել է բոլոր դիվանագիտական ուղիները, իրականացրել է խորհրդակցություններ և համագործակցություն, ինչպես նաև ներկայացրել կառուցողական և հավասարակշռված առաջարկներ։ Այժմ Արևմտյան երկրներին այլևս արդարացումներ չեն մնացել՝ Իրանի հետ համագործակցությունը կամ երկխոսությունը խոչընդոտելու համար»,- ասել է Արաղչին։
Լարվածությունը սրվեց այն բանից հետո, երբ Իսրայելը հունիսի 13-ին անսպասելի հարձակում գործեց Թեհրանի վրա՝ թիրախավորելով ռազմական, միջուկային և քաղաքացիական օբյեկտներ, ինչպես նաև բարձրաստիճան ռազմական հրամանատարներ և միջուկային գիտնականներ։
Թեհրանը պատասխան հրթիռային և անօդաչու հարվածներ հասցրեց, մինչդեռ ԱՄՆ-ը ռմբակոծեց Իրանի երեք միջուկային օբյեկտներ։ 12-օրյա հակամարտությունը դադարեցվեց ԱՄՆ-ի հովանավորած հրադադարի շնորհիվ, որը ուժի մեջ մտավ հունիսի 24-ին։
