Աֆղանստանում ԱՄՆ զինված ուժերի համար որպես թարգմանիչ աշխատող տղամարդուն, որին անվտանգության նկատառումներից ելնելով տվել էին միայն «Զիա» անունը, Կոնեկտիկուտում իր սովորական հանդիպման ժամանակ ձերբակալել են դիմակավոր, զինված ներգաղթային գործակալները։
Անվտանգության նկատառումներից ելնելով՝ նրան ներկայացրել են միայն Զիա անունով։ Նա օրինական կերպով տեղափոխվել է Միացյալ Նահանգներ՝ ծրագրի շրջանակներում, որը նախատեսված էր աֆղանցիներին պաշտպանելու համար, ովքեր աջակցել են ԱՄՆ ուժերին Աֆղանստանի պատերազմի ժամանակ։
Ըստ իրավապաշտպանների, իրավաբանների և օրենսդիրների՝ Զիան ձերբակալվել է Ներգաղթի և մաքսային ծառայության (ICE) գործակալների կողմից և տեղափոխվել է այլ նահանգ։
«Նրա հետ տեղի ունեցածը ամենասարսափելի խախտումն է մարդկային արժանապատվության», - ասել է Կոնեկտիկուտի սենատոր Ռիչարդ Բլումենթալը։
«Նա իսկապես աշխատել է և վտանգել իր կյանքը Աֆղանստանում»։
Բլումենթալը, ինչպես նաև ներկայացուցիչներ Ջահանա Հեյսը և Բիլ Քիթինգը, խոստացել են պայքարել Զիայի ազատ արձակման համար։
Զիան դեռևս գտնվում է կալանքի տակ, թեև դատավորը ժամանակավոր արգելանք է դրել նրա երկրից արտաքսման վրա։
ԱՄՆ Ներքին անվտանգության դեպարտամենտը (DHS) հայտարարության մեջ նշել է, որ Զիան մուտք է գործել ԱՄՆ 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին և գտնվում է «լուրջ քրեական մեղադրանքի» հետաքննության ներքո։
«Նրա բոլոր պահանջները կլսվեն դատավորի կողմից։ Ցանկացած աֆղանցի, ով վախենում է հետապնդումից, կարող է դիմել օգնության համար», - նշել է DHS-ը՝ առանց հավելյալ մանրամասներ տրամադրելու։
Զիայի փաստաբան Լորեն Փիթերսենը նշել է, որ իր հաճախորդը ստացել է մարդասիրական պայմանական ազատություն՝ Թալիբանի կողմից ուղղակի սպառնալիքների պատճառով և չունի քրեական անցյալ։
«Ես չեմ հասկանում, թե ինչի մասին են նրանք խոսում», - ասել է նա՝ արձագանքելով DHS-ի հայտարարությանը։
Ավելի լայն մտահոգություններ՝ աֆղանցիների ձերբակալությունների աճի ֆոնին
Մարդասիրական պայմանական ազատությունը ԱՄՆ-ում տրամադրում է ժամանակավոր օրինական կարգավիճակ այն անձանց, ովքեր կանգնած են անհապաղ վտանգի առաջ կամ կարող են հանրային օգուտ բերել։ Զիան դիմում էր կանաչ քարտ ստանալու համար, երբ նրան ձերբակալեցին։
2021 թվականին Թալիբանի իշխանության գալուց հետո ավելի քան 70,000 աֆղանցիներ տեղափոխվեցին ԱՄՆ՝ «Դաշնակիցների ողջույնի գործողություն» ծրագրի շրջանակներում, որը նախաձեռնել էր նախկին նախագահ Ջո Բայդենը։
Նախագահ Դոնալդ Թրամփի օրոք ներգաղթի մարմինները ընդլայնել են արտաքսումները և վերացրել շատ օտարերկրացիների, այդ թվում՝ մոտ 14,600 աֆղանցիների, պաշտպանությունները։
«#AfghanEvac» կոալիցիայի հիմնադիր Շոն ՎանԴիվերը, որը աջակցում է վերաբնակեցված աֆղանցիներին, նշել է, որ Զիան միակ դեպքը չէ։
«Մենք գիտենք առնվազն երկու այլ աֆղանցիների մասին, ովքեր ձերբակալվել են՝ ԱՄՆ զինված ուժերի համար աշխատելուց հետո», - ասել է նա։
«Խոսքը այն մասին է, թե արդյոք այս երկիրը հարգում է իր խոսքը նրանց հանդեպ, ովքեր ամեն ինչ վտանգում են»։
