ԱՄՆ կառավարության վերահսկող մարմնի գաղտնի գնահատականը եզրակացրել է, որ իսրայելական ուժերը Գազայում իրականացրել են «հարյուրավոր» հնարավոր խախտումներ ԱՄՆ մարդու իրավունքների օրենքների, և դրանց ուսումնասիրությունը Պետդեպարտամենտից կպահանջի «բազմաթիվ տարիներ», ըստ երկու ամերիկացի պաշտոնյաների:
Պետդեպարտամենտի Գլխավոր տեսչության գրասենյակի եզրակացությունները առաջին անգամ են, որ ԱՄՆ կառավարության զեկույցը ճանաչում է Գազայում իսրայելական հանցագործությունների ծավալը, որոնք ընդգրկվում են Լիհի օրենքների շրջանակում: Այս օրենքները արգելում են ԱՄՆ կառավարությանը անվտանգության աջակցություն տրամադրել այն օտարերկրյա ռազմական և ոստիկանական ստորաբաժանումներին, որոնք վստահելիորեն ներգրավված են «մարդու իրավունքների կոպիտ խախտումների» մեջ:
Ինչպես հաղորդում է The Washington Post թերթը հինգշաբթի օրը:
ԱՄՆ պաշտոնյաները, ովքեր խոսել են անանունության պայմանով, քանի որ զեկույցը գաղտնի է, նշել են, որ եզրակացությունները մտահոգություններ են առաջացնում հաշվետվողականության վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով միջադեպերի ծավալը և վերանայման գործընթացը, որը հիմնականում հենվում է իսրայելական բանակի վրա:
«Ինձ անհանգստացնում է, որ հաշվետվողականությունը կմոռացվի, քանի որ հակամարտության աղմուկը մարում է», - ասել է Չարլզ Բլահան, Պետդեպարտամենտի նախկին պաշտոնյան, ով վերահսկել է Լիհի օրենքների վերանայումները և տեղեկացվել է եզրակացությունների մասին:
Զեկույցը վերջնականացվել է այն ժամանակ, երբ Իսրայելը և պաղեստինյան Համաս խումբը համաձայնել են հրադադարի, որը ներառում էր մնացած իսրայելցի պատանդների ազատ արձակում, պաղեստինցի բանտարկյալների փոխանակում, իսրայելական զորքերի սահմանափակ հեռացում և հումանիտար օգնության մասնակի վերադարձ Գազա:
«Իսրայելի բացառություն»
Լիհի օրենքները, որոնք անվանվել են իրենց հիմնական հովանավոր, նախկին սենատոր Փաթրիք Լիհիի անունով, ստեղծվել են՝ կանխելու ԱՄՆ աջակցությունը այն օտարերկրյա ռազմական ստորաբաժանումներին, որոնք ներգրավված են խոշտանգումների, արտադատական սպանությունների կամ մարդու իրավունքների այլ ծանր խախտումների մեջ:
Բայդենի վարչակազմը նախկինում նշել էր դեպքեր Կոնգրեսին ներկայացված զեկույցում՝ ասելով, որ այն չի հասել «վերջնական եզրակացությունների»՝ արդյոք ԱՄՆ զենքերը ներգրավված են եղել:
Միացյալ Նահանգները Իսրայելին տրամադրում է առնվազն 3.8 միլիարդ դոլար տարեկան օգնություն, ինչպես նաև տասնյակ միլիարդներ լրացուցիչ օգնության և զենքի վաճառքի վերջին տարիներին՝ դարձնելով այն ԱՄՆ-ի ամենամեծ երկարաժամկետ օգնություն ստացողը:
Երկու ամերիկացի պաշտոնյաները նշել են, որ գաղտնի զեկույցը մանրամասնում է Իսրայելի համար հատուկ ստուգման համակարգ, որը կիրառվել է թե՛ հանրապետական, թե՛ դեմոկրատական վարչակազմերի կողմից՝ տալով նրան ավելի բարենպաստ վերաբերմունք, քան այլ երկրներին, և պահանջում է ավելի բարձր մակարդակի հաստատում:
Ջոշ Փոլը, Պետդեպարտամենտի նախկին պաշտոնյան, ասել է, որ մինչդեռ մեկ առարկություն կարող է արգելափակել օգնությունը մեծ մասի բանակների համար, Իսրայելի դեպքում պաշտոնյաները պետք է «համաձայնության գան՝ արդյոք մարդու իրավունքների կոպիտ խախտում է տեղի ունեցել»:
«Մինչ օրս ԱՄՆ-ը չի դադարեցրել որևէ օգնություն որևէ իսրայելական ստորաբաժանման, չնայած ակնհայտ ապացույցներին», - ասել է Փոլը:
Բայդենի վարչակազմը քննադատության է ենթարկվել՝ շարունակելով աջակցությունը իսրայելական ստորաբաժանումներին, որոնք մեղադրվում են լուրջ չարաշահումների մեջ, ներառյալ 2022 թվականին պաղեստինցի-ամերիկացի Օմար Ասադի մահվան հետ կապված դեպքը՝ գրավյալ Արևմտյան ափի անցակետում ձերբակալվելուց հետո:
Իսրայելի կողմից Գազայում իրականացված ցեղասպանությունը, որը 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր խլել է ավելի քան 68,500 մարդու կյանք, ուժեղացրել է ուշադրությունը ԱՄՆ կառավարության կողմից Լիհի օրենքների կիրառման վրա:
