Թուրքիայի՝ Արկտիկայում իրականացվող վեցերորդ ազգային գիտահետազոտական ​​արշավախմբին մասնակցող միջազգային հետազոտողները կատարել են բազմաբնույթ ուսումնասիրություններ՝ սկսած բևեռային էկոհամակարգերի վրա կլիմայական ճգնաժամի ազդեցությունից մինչև արկտիկական թռչնատեսակների տարածվածությունն ու միկրոպլաստիկով աղտոտվածությունը։

TASE-VI անվանումով արշավախումբն ավարտվեց 12 գիտնականների կողմից օվկիանոսագիտության, կենսաբանության, քիմիայի, մթնոլորտային դինամիկայի, օդերևութաբանության, գեոդեզիայի և արբանյակային համակարգերի ոլորտներում իրականացված 12 նախագծերով ու ուսումնասիրություններով։

Արշավախումբն իրականացվել է Թուրքիայի Հանրապետության նախագահության հովանու ներքո, համակարգվել է Արդյունաբերության և տեխնոլոգիաների նախարարության կողմից և ղեկավարվել TÜBİTAK-ի Բևեռային հետազոտությունների ինստիտուտի (TÜBİTAK KARE) կողմից։

Հետազոտական ​​նավով դեպի հյուսիս՝ մինչև 82-րդ զուգահեռական հասնելով՝ թիմն ուսումնասիրել է Թուրքիայի բևեռային գիտության ազգային ռազմավարության շրջանակներում ազգային և միջազգային նշանակություն ունեցող գիտական ​​առաջնահերթ թեմաներ։

Հետազոտությունը կենտրոնացած էր գլոբալ կլիմայական ճգնաժամի, վտանգված էկոհամակարգերի և մարդկային գործունեության հետևանքով առաջացած բնապահպանական ճնշումների վրա։

Արգենտինայից, Բուլղարիայից և Ուրուգվայից ժամանած երեք միջազգային հետազոտողներ մասնակցեցին արշավախմբին՝ ուսումնասիրելու կլիմայական ճգնաժամի ազդեցությունը բևեռային էկոհամակարգերի վրա, արկտիկական թռչնատեսակների աշխարհագրական տարածվածությունը և մթնոլորտի աղտոտվածությունը միկրոպլաստիկով։

Սառցադաշտերի նահանջի ազդեցությունը էկոհամակարգերի վրա

Ուրուգվայի Անտարկտիկական ինստիտուտը ներկայացնող կենսաբան և Երկրի մասին գիտությունների գծով մագիստրանտ Պաուլա Արբիզան ուսումնասիրել է սառցադաշտերի ազդեցությանը ենթարկված արկտիկական ֆյորդերի էկոհամակարգերը։

Արբիզան ասաց, որ հետազոտողները արշավախմբի ընթացքում հավաքագրված տվյալները կհամեմատեն Անտարկտիդայում կատարած իրենց աշխատանքի հետ։

Ուսումնասիրության նպատակն է պարզել, թե ինչպես է կլիմայական ճգնաժամի հետևանքով սառցադաշտերի նահանջն ազդում շրջակա էկոհամակարգերի առողջության վրա։

Հետազոտողներն ուսումնասիրել են փոքր օրգանիզմները՝ որպես էկոհամակարգի առողջության կենսացուցիչներ, և նմուշներ հավաքել նստվածքներից, ինչպես նաև վերլուծել են տարածաշրջանի շրջակա միջավայրի փոփոխականները։

Ակնկալվում է, որ Արկտիկայի և Անտարկտիկայի միջև համեմատությունները կօգնեն գիտնականներին հասկանալ, թե ինչպես են երկու կիսագնդերի բևեռային էկոհամակարգերն արձագանքում ջերմաստիճանի բարձրացմանը և սառցադաշտերի կրճատմանը։

Դիտարկվել են արկտիկական թռչունների պոպուլյացիաները

Բուլղարիայի գիտությունների ակադեմիայից Բոյան Միչևն ուսումնասիրել է արկտիկական թռչունների համակեցությունների կառուցվածքը և բացառապես այդ տարածաշրջանում հանդիպող տեսակների աշխարհագրական տարածվածությունը։

Միչևը նշեց, որ նավարկության ընթացքում բաց ծովի վրա կարելի է դիտել թռչունների մոտավորապես 30–40 տեսակ։

Թեև այդ թռչունները ցամաքում են բնադրում, նրանցից շատերը կեր հայթայթելու նպատակով թռչում են ծովի վրայով. սա հետազոտողներին հնարավորություն տվեց արձանագրել տեսակի առկայությունն ու տարածվածությունը արշավախմբի երթուղու երկայնքով։

Ակնկալվում է, որ այս դիտարկումները կնպաստեն արկտիկական թռչունների պոպուլյացիաների բնակավայրերի, կերակրման վայրերի և տեղաշարժման օրինաչափությունների վրա շրջակա միջավայրի փոփոխությունների ազդեցության վերաբերյալ հետազոտություններին։

Բևեռային մթնոլորտից հավաքված միկրոպլաստիկ

Արգենտինայի անտարկտիկական ինստիտուտից Արտուրո Հուբերը ուսումնասիրել է մթնոլորտի միկրոպլաստիկային աղտոտվածությունը բևեռային շրջանում։

Հուբերը հայտնեց, որ արշավախմբի ընթացքում կիրառվող համակարգը ֆիլտրերի վրա հավաքում է օդում առկա մասնիկները, և որ նմուշները կվերլուծվեն լաբորատորիաներում՝ Արկտիկայի մթնոլորտում միկրոպլաստիկի խտությունը որոշելու նպատակով։

Նույն մեթոդը նախկինում կիրառվել էր նաև Անտարկտիդայում՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին համեմատել միկրոպլաստիկով աղտոտվածությունը երկու բևեռային շրջաններում։

Միկրոպլաստիկը կարող է տեղափոխվել մեծ հեռավորությունների վրա՝ մթնոլորտային և օվկիանոսային շրջանառության միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս բևեռներից հեռու գտնվող շրջաններից սկիզբ առնող մասնիկներին հասնել Արկտիկայի և Անտարկտիկայի հեռավոր շրջաններ։

Ակնկալվում է, որ համեմատական ​​հետազոտությունը լրացուցիչ պատկերացում կտա բևեռային շրջաններում միկրոպլաստիկով աղտոտվածության ծավալների, աղբյուրների և տեղաշարժի վերաբերյալ։