Ֆիդան. Իրանի դեմ անօրինական հարձակումները տարածաշրջանը մղում են դեպի ավելի մեծ պատերազմ
Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հական Ֆիդանը զգուշացնում է, որ Իսրայելի անզիջում էսկալացիան ողջ տարածաշրջանը կարող է ներքաշել հակամարտության մեջ, կոչ անելով դիվանագիտության և բանականության դիմել՝ հետագա ավերածությունները կանխելու համար:
Արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը հայտարարել է, որ Իրանի դեմ «անօրինական հարձակումները» տարածաշրջանը մղում են ավելի լայն պատերազմի եզրին, և որ դա խթանվում է «Իսրայելի կողմից լարվածության շարունակական սրմամբ»։
Շաբաթ օրը Ստամբուլում կայացած Միջազգային ռազմավարական հաղորդակցության գագաթնաժողովի (STRATCOM) 2026-ի երկրորդ օրվա բացման ժամանակ ելույթ ունենալով՝ Ֆիդանը հայտարարել է, որ իրենք դեմ են ցանկացած իրավիճակի, որը կարող է տարածաշրջանի երկրները ներքաշել լուրջ հակամարտության մեջ, և ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ Իրանի գործողությունները ազդում են նաև Պարսից ծոցի տարածաշրջանի վրա՝ ասելով. «Մենք պետք է հստակորեն նշենք, որ սա միայն Իսրայելի պատերազմը չէ: Ամբողջ աշխարհն է վճարում դրա գինը»:
Ֆիդանը նշել է, որ հակամարտության ձգձգմանը զուգընթաց աշխարհաքաղաքական և տնտեսական դժվարությունները մեծանում են և հասնում շատ լուրջ մակարդակի՝ հավելելով, որ Թուրքիան սկզբից ի վեր դեմ է արտահայտվել այս վտանգավոր իրավիճակին։
Նշելով, որ պատերազմը մղվում է Նեթանյահուի «քաղաքական գոյատևման» համար, Ֆիդանը նշել է, որ գինը վճարում է ամբողջ աշխարհը և զգուշացրել, որ ճգնաժամը կարող է երկարատև վերքեր թողնել ոչ միայն քաղաքներում, այլև տարածաշրջանում ապրող մարդկանց սրտերում և մտքերում։
Ֆիդանը նշել է. «Այս պահին մենք միայն մեկ ելք ունենք՝ դա լարվածության թուլացումն ու դիվանագիտությունն է»։
Լիբանանի վրա Իսրայելի վերջերս կատարված հարձակման վերաբերյալ Ֆիդանը նշել է. «Մենք (Թուրքիան) հայտարարել ենք Իսրայելի էքսպանսիոնիստական քաղաքականությանը մեր վճռական դեմ լինելու մասին, հատկապես այս վերջին հարձակման համատեքստում։ Մենք անընդհատ պահպանում ենք մեր բարձր մակարդակի երկխոսությունը՝ այս ջանքերը իրականացնելու համար։ Մեր նպատակն է որոշել այս հակամարտությունը հնարավորինս շուտ ավարտելու իրագործելի քայլերը»։
«Սա ծրագրված քաոս է»
Ֆիդանը նշել է. «Մեր նպատակն է ձեռնարկել գործնական քայլեր և ապահովել, որ այս հակամարտությունը հնարավորինս շուտ ավարտվի։ Այս անիմաստ պատերազմը պետք է ավարտվի, որպեսզի այն չսրվի, չտարածվի, և համաշխարհային տնտեսությունը չկրի անդառնալի վնաս»։ Նա ընդգծել է երկխոսության ուղիները բաց պահելու և արդյունքների վրա կենտրոնացած բանակցային գործընթացը արագ սկսելու անհրաժեշտությունը։
Զգուշացնելով, որ Նեթանյահուի ծայրահեղական դիրքորոշումը չպետք է թույլ տա խափանել դիվանագիտությունը, Ֆիդանը շեշտել է, որ «այս ծրագրված քաոսը» նպատակ ունի տարածաշրջանի երկրները թողնել «թույլ, բաժանված և խոցելի»։
Ֆիդանը նշել է, որ այս տարվա «Միջազգային համակարգի խզումը. ճգնաժամեր, պատմություններ և կարգուկանոնի որոնում» թեման չափազանց արդիական է՝ ընդգծելով, որ ներկայիս իրավիճակը վկայում է ոչ միայն անկայունության, այլև համակարգային փլուզման մասին։
Նա ասել է, որ սա արտացոլում է ավելի խորը խզում, որտեղ միջազգային համակարգը կորցրել է իր բարոյական կողմնացույցը, հետևողականությունը և լեգիտիմությունը՝ հարցեր առաջացնելով այն մասին, թե արդյոք համակարգը դեռևս գործում է։
Ֆիդանը նշել է, որ նրանք, ովքեր «հարմարավետորեն օգտվում են» անարդար համակարգից, բախվում են իրականության հետ, երբ ճգնաժամերը վերջապես հասնում են իրենց ափերին՝ հավելելով, որ առողջ բանականությունն առավել անհրաժեշտ է նման մութ ժամանակներում, և որ Թուրքիան կշարունակի «մոբիլիզացնել բոլոր դիվանագիտական գործիքները» ճգնաժամերը հաղթահարելու համար։
Նախարարը նշել է, որ այսօրվա աշխարհում պատերազմը գոյություն ունի ոչ միայն ֆիզիկապես, այլև տեղեկատվական ոլորտում՝ ուշադրություն հրավիրելով այն փաստի վրա, որ դիսկուրսները փորձում են մանիպուլյացիայի ենթարկել ընկալումները և հաճախ աղավաղել ճշմարտությունը՝ որպես օրինակ բերելով Իսրայելի կողմից Ղազայում իրականացված ցեղասպանությունը։