Դոնալդ Թրամփը երկուշաբթի օրը Սպիտակ տանը կհյուրընկալի Իսրայելի վարչապետ Բենյամին Նեթանյահուին՝ փորձելով առաջ մղել խաղաղության համաձայնագիր, այն բանից հետո, երբ մի շարք արևմտյան առաջնորդներ աջակցեցին Պաղեստինի պետականության ճանաչմանը՝ հակառակ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի առարկություններին։
Սա կլինի Նեթանյահուի չորրորդ այցը Թրամփի պաշտոնավարման երկրորդ ժամկետում։ Աջակողմյան իսրայելական առաջնորդը կփորձի ամրապնդել իր երկրի ամենակարևոր դաշնակցային հարաբերությունը, քանի որ Իսրայելը բախվում է աճող միջազգային մեկուսացման՝ Գազայի պատերազմում գրեթե երկու տարի շարունակվող գործողությունների ֆոնին։
Նեթանյահուն Սպիտակ տանը կարող է ակնկալել ջերմ ընդունելություն, ի տարբերություն ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում ուրբաթ օրը ստացած սառը արձագանքի, որտեղ բազմաթիվ պատվիրակներ լքեցին դահլիճը՝ թողնելով նրան գրեթե դատարկ սրահում ելույթ ունենալ։
Նեթանյահուն իր ելույթում խիստ քննադատեց Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Կանադայի, Ավստրալիայի և մի շարք այլ երկրների կողմից Պաղեստինի պետականության ճանաչումը՝ այն անվանելով «խայտառակ որոշում»։ Այս քայլը, ըստ այդ երկրների, անհրաժեշտ էր իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության երկպետական լուծման հեռանկարը պահպանելու և Գազայի պատերազմին վերջ դնելու համար։
Թրամփը, որը քննադատել էր այս ճանաչումները՝ դրանք համարելով «Համասին պարգևատրում», կիրակի օրը Reuters գործակալությանը հայտնել է, որ հույս ունի Նեթանյահուի հետ համաձայնության գալ Գազայի պատերազմը դադարեցնելու շրջանակային ծրագրի շուրջ։
«Մենք ստանում ենք շատ լավ արձագանքներ, քանի որ Բիբին նույնպես ցանկանում է համաձայնագիր կնքել»,- ասել է Թրամփը հեռախոսային հարցազրույցում՝ օգտագործելով Նեթանյահուի մականունը։ «Բոլորը ցանկանում են համաձայնագիր կնքել»։
Նա շնորհակալություն է հայտնել Սաուդյան Արաբիայի, Քաթարի, ԱՄԷ-ի, Հորդանանի և Եգիպտոսի առաջնորդներին իրենց աջակցության համար՝ նշելով, որ համաձայնագիրը նպատակ ունի Գազայից դուրս գալով՝ հասնել Մերձավոր Արևելքի ավելի լայն խաղաղության։
«Սա կոչվում է Մերձավոր Արևելքի խաղաղություն, ավելին, քան Գազան։ Գազան դրա մի մասն է, բայց սա Մերձավոր Արևելքի խաղաղություն է»,- ասել է նա։
Հարցին, թե արդյոք Գազայի համար արդեն կա համաձայնեցված խաղաղության ծրագիր, իսրայելական բարձրաստիճան պաշտոնյան նշել է. «Դեռ վաղ է ասել»։
Պաշտոնյան հավելել է, որ Նեթանյահուն իր դիրքորոշումը կներկայացնի Թրամփի հետ երկուշաբթի օրը հանդիպման ժամանակ։
Խաղաղության ծրագիր
Նեթանյահուն մեծ ճնշման տակ է պատանդների ընտանիքների կողմից, ինչպես նաև, ըստ հասարակական կարծիքի հարցումների, պատերազմի հոգնած իսրայելական հասարակության։
Անցյալ շաբաթ ՄԱԿ-ի շրջանակներում շրջանառվել է 21 կետից բաղկացած խաղաղության ծրագիր, որը կոչ է անում ազատել բոլոր պատանդներին՝ ողջ և մահացած, դադարեցնել Քաթարի վրա հարձակումները և սկսել նոր երկխոսություն Իսրայելի և պաղեստինցիների միջև՝ «խաղաղ համակեցության» համար։
Իսրայելը զայրացրել է քաթարցիներին և արժանացել Թրամփի քննադատությանը՝ սեպտեմբերի 9-ին Դոհայում Համասի պաշտոնյաների դեմ օդային հարվածի համար։
Նախկինում ԱՄՆ-ի աջակցությամբ հրադադարի փորձերը ձախողվել են՝ Իսրայելի և Համասի միջև տարաձայնությունները հաղթահարելու անկարողության պատճառով, և Նեթանյահուն խոստացել է շարունակել պատերազմը։
Պատերազմական հանցագործություններ
Սպիտակ տան հանդիպումը տեղի է ունենում Նյու Յորքում համաշխարհային առաջնորդների ամենամյա հավաքից հետո, որտեղ Գազայի պատերազմը կենտրոնական թեմա էր, և Իսրայելը հաճախ քննադատության թիրախ էր։
Բենյամին Նեթանյահուի կառավարությունը, որը Իսրայելի պատմության մեջ ամենաաջակողմյան և արմատական կառավարությունն է, բացառել է պաղեստինյան պետության ընդունումը։
Իսրայելի զինված ուժերը սպանել են ավելի քան 65,000 մարդու Գազայում, ըստ պաղեստինյան առողջապահական պաշտոնյաների, թողնելով տարածքի մեծ մասը ավերակների մեջ, խորացնելով հումանիտար ճգնաժամը և սով տարածելով։
Միջազգային քրեական դատարանը պատերազմական հանցագործությունների մեղադրանքով ձերբակալման օրդեր է տվել Նեթանյահուի դեմ։ Իսրայելը մերժում է դատարանի իրավասությունը և հերքում է պատերազմական հանցագործությունների մեղադրանքները։
Թեև Թրամփը և Նեթանյահուն հիմնականում համահունչ են եղել, և ԱՄՆ-ը շարունակում է մնալ Իսրայելի հիմնական զենքի մատակարարը, երկուշաբթի օրվա քննարկումները կարող են լարվածություն առաջացնել։
Նեթանյահուի որոշ կոշտ գծի նախարարներ առաջարկել են ի պատասխան պաղեստինյան պետականության ճանաչման՝ բռնակցել ամբողջ կամ մասամբ գրավված Արևմտյան ափը՝ խափանելով պաղեստինյան անկախության հույսերը։
Հինգշաբթի օրը, սակայն, Թրամփը հայտարարել է, որ թույլ չի տա Իսրայելին բռնակցել գրավված Արևմտյան ափը, ինչպես նաև Գազան և գրավված Արևելյան Երուսաղեմը։
Վերլուծաբանները նշում են, որ Արևմտյան ափի բռնակցումը կարող է խաթարել Աբրահամյան համաձայնագրերը՝ Թրամփի առաջին վարչակազմի արտաքին քաղաքականության կարևոր ձեռքբերումներից մեկը, որի շրջանակում մի շարք արաբական երկրներ դիվանագիտական կապեր հաստատեցին Իսրայելի հետ։
