Եթովպիայի վարչապետ Աբիյ Ահմեդը հինգշաբթի օրը հայտարարեց, որ Կապույտ Նեղոսի վրա կառուցված բազմամիլիարդանոց մեծ ամբարտակը, որը երկար տարիներ անհանգստացրել է հարևան երկրներին, ավարտված է և պաշտոնապես կբացվի սեպտեմբերին։
Մեծ Եթովպիական Վերածննդի Ամբարտակը (GERD), որը մեկնարկել է 2011 թվականին՝ 4 միլիարդ դոլար բյուջեով, համարվում է Աֆրիկայի ամենամեծ հիդրոէլեկտրակայանը՝ ունենալով 1.8 կիլոմետր լայնություն և 145 մետր բարձրություն։
Ադիս Աբեբան հայտարարում է, որ այն կենսական նշանակություն ունի երկրի էլեկտրաֆիկացման ծրագրի համար, սակայն այն լարվածության աղբյուր է դարձել Նեղոսի հոսանքն ի վար գտնվող Եգիպտոսի և Սուդանի համար, որոնք մտահոգված են, որ դա կարող է ազդել իրենց ջրի մատակարարման վրա։
Խորհրդարանում ելույթ ունենալիս Աբիյ Ահմեդն ասաց, որ GERD-ը «արդեն ավարտված է, և մենք պատրաստվում ենք դրա պաշտոնական բացմանը»։
«Մեր հարևաններին՝ Եգիպտոսին և Սուդանին, մեր ուղերձը պարզ է. Վերածննդի Ամբարտակը սպառնալիք չէ, այլ ընդհանուր հնարավորություն», - հավելեց նա։ «Այն էներգիան և զարգացումը, որ այն կստեղծի, կբարձրացնեն ոչ միայն Եթովպիան»։
Եգիպտոսը, որը արդեն տառապում է ջրի սակավությունից, GERD-ը դիտարկում է որպես իր Նեղոսի ջրային բաժնի գոյաբանական սպառնալիք և պահանջում է պարտադիր համաձայնագիր ամբարտակի լցման և շահագործման վերաբերյալ։
Սուդանը ցանկանում է, որ Եթովպիան համակարգի և կիսվի տվյալներով ամբարտակի շահագործման վերաբերյալ՝ խուսափելու ջրհեղեղներից և պաշտպանելու իր սեփական հիդրոէլեկտրակայանները Կապույտ Նեղոսի վրա, որը Նեղոսի հիմնական վտակն է։ Ամբարտակը գտնվում է Սուդանի սահմանից ընդամենը 10 կիլոմետր հեռավորության վրա։
Նախկին բանակցությունները՝ եռակողմ համաձայնության հասնելու համար, ձախողվել են, սակայն Աբիյ Ահմեդն ասաց, որ Ադիս Աբեբան «պատրաստ է կառուցողական ներգրավմանը»՝ հավելելով, որ նախագիծը «չի իրականացվի Եգիպտոսի կամ Սուդանի հաշվին»։
«Մենք հավատում ենք ընդհանուր առաջընթացին, ընդհանուր էներգիային և ընդհանուր ջրին», - ասաց նա։ «Մեկի բարեկեցությունը պետք է նշանակի բոլորի բարեկեցություն»։
Էներգետիկ նախագիծ
Եթովպիան առաջին անգամ էլեկտրաէներգիա արտադրեց այս նախագծից, որը գտնվում է երկրի հյուսիս-արևմուտքում՝ Սուդանի սահմանից մոտ 30 կիլոմետր հեռավորության վրա, 2022 թվականի փետրվարին։
Լիարժեք հզորությամբ այս հսկայական ամբարտակը կարող է պահել մինչև 74 միլիարդ խորանարդ մետր ջուր և արտադրել ավելի քան 5000 մեգավատտ էներգիա՝ ավելի քան կրկնապատկելով Եթովպիայի ներկայիս արտադրանքը։
Արևելյան Աֆրիկայի այս երկիրը, որը մայրցամաքում երկրորդ ամենաշատ բնակչությունն ունի՝ ներկայումս մոտ 130 միլիոն, ունի էլեկտրաէներգիայի աճող պահանջարկ։
Ըստ Համաշխարհային բանկի այս տարվա սկզբի գնահատականների՝ բնակչության մոտ կեսը դեռևս ապրում է առանց էլեկտրաէներգիայի։
