Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը Իսրայելի կողմից Սոմալիլենդը որպես անկախ պետություն ճանաչելու որոշումը որակել է որպես անօրինական՝ նշելով, որ դա ուղղակի սպառնալիք է Սոմալիի տարածքային ամբողջականությանը։
Երեքշաբթի օրը Ստամբուլում Սոմալիի նախագահ Հասան Շեյխ Մահմուդի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսում ելույթ ունենալով՝ Էրդողանը հայտարարել է, որ Անկարան վճռականորեն աջակցում է Սոմալիի տարածքային ամբողջականությանը և քաղաքական միասնությանը, ընդգծելով, որ երկրում անվտանգության ոլորտում վերջին նվաճումները չպետք է խաթարվեն Սոմալիի վերականգնմանը դեմ հանդես եկող գործիչների կողմից իրականացվող «սաբոտաժի գործողություններով»։
«Այս գործընթացի ընթացքում մենք շարունակելու ենք վճռականորեն աջակցել Սոմալիի տարածքային ամբողջականությանը և քաղաքական միասնությանը և կանգնելու ենք սոմալի ժողովրդի կողքին» Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն ասել է ։
Էրդողանը նաև ընդգծել է Թուրքիայի ընդլայնվող տնտեսական և ռազմավարական հարաբերությունները Մոգադիշուի հետ և հայտարարել է Սոմալիի ափամերձ տարածքներում 2026 թվականին հորատման աշխատանքներ սկսելու ծրագրերի մասին։
Նախագահը նշել է, որ այս ջանքերը զգալիորեն կնպաստեն Սոմալիի ժողովրդի բարեկեցությանը, ինչպես նաև նշել է, որ Թուրքիան իր էներգետիկ նավատորմին ավելացրել է երկու նոր խորջրյա հորատման նավ։
Թուրքիայի աջակցությունը Սոմալիին
Սոմալիի նախագահ Հասան Շեյխ Մահմուդն ասել է. «Հատկապես այն ժամանակ, երբ Սոմալին սպառնալիքների է ենթարկվում իր տարածքային ամբողջականության և ինքնիշխանության համար, մենք զգացել ենք Թուրքիայի և թուրք ժողովրդի աջակցությունը» և շնորհակալություն է հայտնել Անկարային քաղաքական, անվտանգության և տնտեսական աջակցության համար։
Մահմուդը նաև քննադատել է Նեթանյահուի դիրքորոշումը՝ Իսրայելի կողմից Սոմալիլենդի ճանաչումը որակելով որպես ագրեսիվ և անընդունելի քայլ, որը խախտում է Սոմալիի ինքնիշխանությունը։
Իսրայելը ուրբաթ օրը հայտարարեց, որ ճանաչում է Սոմալիլենդը որպես անկախ, ինքնիշխան պետություն։
1991 թվականին Սոմալիից անկախություն հռչակելուց ի վեր, Սոմալիլենդը գործել է որպես դե ֆակտո ինքնավար շրջան՝ իր սեփական վարչական, քաղաքական և անվտանգության կառույցներով։
Այնուամենայնիվ, այն պաշտոնապես միջազգային ճանաչում չի ստացել։
Սակայն Սոմալիի դաշնային կառավարությունը շարունակում է այս տարածաշրջանը դիտարկել որպես երկրի տարածքի անբաժանելի մաս։
Մոգադիշուն հետևողականորեն մերժել է օտարերկրյա կառավարությունների և Սոմալիլենդի միջև ցանկացած ուղղակի փոխգործակցություն՝ նշելով, որ նման գործողությունները հակասում են Սոմալիի միասնությանը և միջազգային իրավունքին։
Ահաբեկչության դեմ պայքար
Էրդողանը հայտարարել է, որ Թուրքիան շարունակելու է աջակցել Սոմալիի անվտանգությանն ու կայունությանը, հավելելով, որ նրանք համապարփակ աջակցություն կցուցաբերեն Սոմալիին ահաբեկչության դեմ պայքարում։
Նախագահը բացատրել է, որ Թուրքիայի զինված ուժերը, Թուրքիայի զինված ուժերի ռազմական ուսումնական կենտրոնում (TURKSOM) Սոմալիի ազգային բանակին տրամադրած ուսուցման և սարքավորումների աջակցությամբ, ցույց են տվել իրենց աջակցությունը Սոմալիին ահաբեկչության դեմ պայքարում։
«Աշխարհի չորրորդ ամենամեծ նավատորմը»
Էրդողանը, ընդգծելով Սոմալիի հետ էներգետիկ ոլորտում համագործակցության ամրապնդումը, ասել է. «Մեր «Օրուչ Ռեյս» սեյսմիկ հետազոտական նավը ինը ամիս հետազոտական գործունեություն է ծավալել Սոմալիի ծովային տարածքներում»։
Այս համատեքստում նախագահը նշել է, որ Թուրքիան նախատեսում է հորատման աշխատանքները սկսել 2026 թվականին՝ հավելելով, որ այդ գործունեությունը զգալի ներդրում կունենա Սոմալիի ժողովրդի բարեկեցության մեջ։
Էրդողանը նաև նշել է, որ Անկարան իր նավատորմին ավելացրել է ևս երկու խորջրյա հորատման նավ։
Էրդողանն ասել է. «Այս երկու նավերը, որոնք մենք անվանել ենք Չաղրը Բեյ և Յըլդըրըմ, կգործեն համապատասխանաբար Սոմալիի ափերի մոտ և Սև ծովում։ Չաղրը Բեյի և Յըլդըրըմի ավելացմամբ մենք այժմ ունենք այս ոլորտում աշխարհի չորրորդ ամենամեծ նավատորմը։ Մաղթում եմ, որ այս երկու լավ լուրերն էլ լինեն բարենպաստ և օգտակար»։
Տիեզերական նավահանգիստ Սոմալիում
Էրդողանը նշել է, որ Սոմալիի հետ ձկնորսության ոլորտում ստորագրված համաձայնագիրը նոր մակարդակ է հաղորդում համագործակցությանը, և որ այս համաձայնագրի շրջանակներում Թուրքիան կաջակցի Սոմալիի տեխնիկական կարողությունների զարգացմանը և կնպաստի անօրինական ձկնորսության դեմ պայքարին։
Էրդողանն ասել է. «Մեր կողմից ստորագրված համաձայնագրերի շրջանակներում մենք նախատեսում ենք Սոմալիում տիեզերակայան հիմնել»։
Նախագահը նաև հայտարարեց, որ իրենք ավարտել են եռաստիճան նախագծի առաջին փուլի նախագծումը, և որ նախագծի շինարարությունը սկսվել է Թուրքիայի տիեզերական գործակալության միջոցով։
Երեքշաբթի վաղ առավոտյան Էրդողանը պաշտոնապես դիմավորեց Մահմուդին Ստամբուլի նախագահական Դոլմաբահչեի գրասենյակում։
Երկու առաջնորդները փակ դռների հետևում հանդիպում են ունեցել, նախքան իրենց պատվիրակությունների միջև ավելի լայն նիստը նախագահելը։
Թուրքական պատվիրակությունը ներկայացնում էին արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը, էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար Ալփարսլան Բայրաքթարը, ազգային պաշտպանության նախարար Յաշար Գյուլերը և արդյունաբերության և տեխնոլոգիաների նախարար Մեհմեթ Ֆաթիհ Քաջըրը, ինչպես նաև հետախուզության, կապի և պաշտպանության ոլորտների առաջատար ներկայացուցիչներ։
