Մինչ Գազան ապրում է իր ժամանակակից պատմության ամենաաղետալի շրջաններից մեկը, մի թուրք կին, որը 24 տարի անցկացրել է շրջափակված անկլավում, հիշում է իր կյանքը, որը ձևավորվել է օդային հարվածների, պակասի և անսասան հավատքի շնորհիվ։
1999 թվականին ամուսնանալուց հետո Քևսեր Յիլմազ Ջարադան տեղափոխվել է Գազա, որտեղ ապրել է 24 տարի։
«Ես ապրել եմ Գազայի ժողովրդի պատերազմները, շրջափակումները և դժվարությունները նրանց հետ միասին։ Ես ինձ համարում եմ նրանցից մեկը և ինձ զգում եմ որպես Գազացի», - ասաց Քևսերը։
Նշելով, որ մինչև 2005 թվականը Գազայի պաղեստինյան հողերը գրաված իսրայելցի բնակիչները ապրել են անտեսանելի գոտիներում։
Մինչ տեղի բնակչությունը պայքարում էր լուրջ տնտեսական դժվարությունների և ինտիֆադայի՝ իսրայելական օկուպացիայի դեմ ապստամբության պայմանների դեմ, Ղազայի իսրայելցի բնակիչները վայելել են հարմարավետ կյանք, ասել է նա։
«Գազայի բնակիչները դիմադրեցին և թույլ չտվեցին օկուպանտներին հարմարավետ ապրել իրենց սեփական հողում: Ժողովուրդն ինքն է մաքրել իր հողը օկուպանտներից: Այդ ժամանակահատվածից հետո Ղազայում ոչ մի հրեա չմնաց», - ասաց նա:
Կյանքը Գազայում կանգ է առնում, կրթությունը՝ ոչ
Ընդգծելով, որ կրթությունը Գազայում առաջնահերթություն է։
«Կյանքը Գազայում կանգ է առնում, կրթությունը՝ ոչ։ Նույնիսկ պատերազմի ժամանակ կրթությունը չի դադարում», - ասաց Ջարադան։
Նա նշեց, որ երեխաները դպրոցից հետո ուտում էին, ապա սովորաբար ժամանակ էին անցկացնում մզկիթներում, որոնք ծառայում էին որպես սոցիալական կենտրոններ։
Ջարադան բացատրեց, որ Գազայում սահմանային դարպասները հատելը չափազանց դժվար էր, և ուսանողները կամ հիվանդները ստիպված էին ամիսներ առաջ գրանցել իրենց անունները և սպասել հաստատման ցուցակի հրապարակմանը։
Նա ասաց, որ էլեկտրաէներգիայի անջատումները ձևավորել են առօրյա կյանքը՝ հավելելով, որ էլեկտրաէներգիան մատակարարվում էր մեծ մասամբ 4-8 ժամ, իսկ երբեմն՝ ընդհանրապես ոչ։
«Մենք մեր աշխատանքը պլանավորում էինք այն ժամերի շուրջ, երբ էլեկտրաէներգիա էր գալիս։ Եթե գիշերը էլեկտրաէներգիա լիներ, ես այդ ժամանակ լվացք էի անում, արդուկում և սնունդ էի պատրաստում։ Մենք ուրախանում էինք, երբ ութ ժամ էլեկտրաէներգիա էինք ստանում։ Ջրի հասանելիությունը նույնպես սահմանափակ էր», - ասաց Ջարադան։
Նա հավելեց, որ ջուրը երբեմն հոսում էր միայն երկու կամ երեք օրը մեկ, ինչը ստիպում էր ընտանիքներին լցնել և պահեստավորել բաքերը։
Այնուամենայնիվ, նույնիսկ այդ պայմաններում ուսանողները ավարտում էին իրենց համալսարանական կրթությունը։
«Գազայի բնակիչների՝ յուրաքանչյուր դժվարության միջով անցնելիս երախտապարտ մնալը մեզ արժեքավոր դաս տվեց», - ասաց Ջարադան։
Գազայի պաղեստինցիները երբեք չեն ասում՝ «մենք հանձնվում ենք»
Ջարադան շեշտեց, որ Գազայում դժվարությունները մարդկանց դիմացկուն են դարձրել։
Նա 2023 թվականի ամռանը առողջական պատճառներով մեկնել է Թուրքիա, և դրանից անմիջապես հետո բռնկվել է Իսրայելի և պաղեստինյան դիմադրության ՀԱՄԱՍ խմբավորման միջև պատերազմը։ Նա ասաց, որ լարվածությունը մեծացել է, և Գազայում գրեթե տարեկան բախումներ են տեղի ունեցել։
Ջարադան ասաց, որ Արևելյան Երուսաղեմում Ալ-Ակսա մզկիթի նկատմամբ բռնությունները մոբիլիզացրել են Գազայի ժողովրդին։
Հիշելով 2023 թվականի հոկտեմբերի 8-ից հետո ընկած ժամանակահատվածը՝ նա նկարագրեց Իսրայելի շրջափակման պայմաններում տեղի ունեցած ինտենսիվ ռմբակոծությունները և լուրջ պակասը։
Նա նշեց, որ Գազայի առողջապահական համակարգը մեծապես փլուզվել է հիվանդանոցների հարվածների պատճառով, որի հետևանքով շատ վիրավորներ անբուժելի են մնացել, մինչդեռ բնակարանային ճգնաժամի խորացումը հազարավոր մարդկանց ստիպել է ապրել վրաններում կամ ավերակների մեջ։
Գազայի ժողովուրդը շատ լավ գիտի, թե ինչպես վերակառուցել իրեն
Ուշադրություն հրավիրելով Գազայի հասարակության «ինքնավերականացման ռեֆլեքսի» վրա։
«Հենց որ հրադադար է հաստատվում, մզկիթները վերանորոգվում են, և ժողովները կրկին հավաքվում են։ Այն միասնության և համերաշխության կենտրոն է։ Յուրաքանչյուր ռմբակոծությունից հետո տները վերանորոգվում են, փողոցները մաքրվում, և կյանքը շարունակվում է այնտեղից, որտեղից այն ավարտվել է։ Գազայի ժողովուրդը շատ լավ գիտի, թե ինչպես վերակառուցել իրեն», - ասաց Ջարադան։
Նա ասաց, որ Գազայի բնակիչները զարմանալիորեն առատաձեռն են, և այնտեղ անցկացրած 24 տարիները իրեն սովորեցրել են երախտագիտություն, համբերություն և համերաշխություն։
Նա հավելեց, որ իր երեխաներին Գազայում մեծացնելը պատիվ է, և որ աշխարհը տեսել է ժողովրդի դիմադրողականությունն ու արժանապատվությունը։
«Թող բոլորս միասին աղոթենք մի օր ազատ Երուսաղեմում», - ասաց Ջարադան։
