Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, Բեռլինի պատի անկումը և Խորհրդային Միության փլուզումը… Այս բոլոր շրջադարձային պահերից հետո եվրոպական երկրները խաղացին «գլոբալացման» քարտը և հաստատեցին նոր կարգ։ ԱՄՆ-ին անվտանգությունը և Չինաստանին արտադրությունը վստահելով՝ Եվրոպան կառուցեց բարգավաճ ապագա՝ օգտագործելով իր ունեցած ռեսուրսները։ Այս ծրագիրը, որը նրանք հաջողությամբ իրականացրին, այժմ բախվում է շատ դժվար մարտահրավերների։
Ընդամենը մի քանի տարի առաջ Եվրամիության երկրները պայքարում էին դիզելային մեքենաների մթնոլորտային ազդեցության դեմ և պլանավորում էին «ածխածնի հարկ» սահմանել անասնապահների վրա։ 2022 թվականի փետրվարին նրանք արթնացան նոր դարաշրջանում՝ ռուսական ռազմական շարասյուներով, որոնք մոտենում էին Ուկրաինայի սահմանին։
Այսօր մենք գտնվում ենք մի Եվրոպայում, որտեղ ԱՄՆ-ն հայտարարել է, որ հետ է կանչելու իր պաշտպանիչ վահանը, որոշ համատեղ պաշտպանական արդյունաբերության նախագծեր հետաձգվել են, և լուրջ դժվարություններ կան իմանալու հարցում, թե ինչ և ինչպես արտադրել։
Առաջնահերթությունը համատեղ գործողությունն է, թե՞ ազգային շահերը
Այս հարցին Եվրամիության անդամ պետությունների տված պատասխանը իրականում կարևոր է ցույց տալու համար, թե ինչ է մեզ սպասվում մոտ ապագայում։
Ներկայիս իրավիճակում գաղտնիք չէ, որ ԵՄ որոշ անդամ պետություններ դեմ են Անկարային պաշտպանական արդյունաբերության հետ համագործակցության հարցում։ Մի կողմից նրանք են, ովքեր չեն կարող որևէ ազդեցություն ունենալ ո՛չ ՆԱՏՕ-ի, ո՛չ ԵՄ-ի վրա, այլ օգտագործում են իրենց վետոյի իրավունքը Թուրքիայի դեմ՝ որպես իրենց անձնական նկրտումների արտացոլում։
Մյուս կողմից՝ այն երկրները, որոնք, չնայած կարևոր դիրք են զբաղեցնում ԵՄ-ում, իրենց ազգային շահերը գերադասում են Միության ապագայից։ Այս երկրներում ընդհանուր հեռանկարը Թուրքիայի հետ շատ ավելի սերտ և փոխշահավետ մոտեցում կառուցելն է՝ անկախ ԵՄ-ի ճանապարհային քարտեզից։
ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովից հետո մենք կարող ենք տեսնել այլ գործընթաց
Անկասկած, պատահական չէ, որ Թուրքիան շատ կարճ ժամանակահատվածում երկկողմ պաշտպանական արդյունաբերության նախագծեր է կնքել այնպիսի երկրների հետ, ինչպիսիք են Իսպանիան, Պորտուգալիան, Ֆրանսիան, Ռումինիան և Իտալիան: Մենք անցնում ենք մի ժամանակաշրջան, երբ Արևելյան Եվրոպայի երկրները, Բալկանները և ԵՄ առաջատար խաղացողները թակում են Անկարայի դուռը պաշտպանական արդյունաբերության համագործակցության համար։
Այստեղ հիմնարար մոտեցումն այն է, որ անվտանգությունը գերակա է համարվել մնացած բոլոր հարցերից վեր։
Իհարկե, ԵՄ անդամների համար առաջնահերթություն է համատեղ գործելը, մայրցամաքում արտադրական ենթակառուցվածքների զարգացումը և ինքնուրույն պաշտպանական մոտեցման կառուցումը: Այնուամենայնիվ, վիճելի է, թե որքանով են ԵՄ երկրները տիրապետում անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներին, մարդկային ռեսուրսներին և համատեղ գործելու կարողություններին այս ամենին հասնելու համար…
Իհարկե, այս ամենին պետք է ավելացնել նաև, թերևս, ամենակարևոր տարրը՝ «ժամանակը»: Գրեթե բոլորը համաձայն են, որ Եվրոպան բավարար ժամանակ չունի ամեն ինչ ինքնուրույն անելու համար։
Երբ այս ամենը միասին ենք դնում, ավելի պարզ է դառնում Թուրքիայում կայանալիք ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովի կարևորությունը և այն կամուրջը, որը այն կկառուցի թուրքական պաշտպանական արդյունաբերության և ՆԱՏՕ-ԵՄ անդամ երկրների միջև։
Վերջին հաշվով, Եվրամիության որոշումը թուրքական պաշտպանական արդյունաբերության հետ համագործակցության վերաբերյալ անմիջականորեն կազդի մայրցամաքի մոտ ապագայի վրա։ Եթե թուրքական պաշտպանական արդյունաբերության արտադրանքին ազատություն տրվի Եվրոպայում, հնարավոր է, որ խոսքը բոլորովին այլ ԵՄ-ի մասին լինի...
