«Անադոլու» գործակալության խմբագրական սեղանի հյուրը Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը պատասխանեց հարցերին և գնահատականներ տվեց արդիական հարցերի վերաբերյալ։
Նախագահի (Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի) կողմից երեկ ստորագրված «Մեքքայի համատեղ պաշտպանության համաձայնագրի» վերաբերյալ նախարար Ֆիդանը նշեց. «Սա իսկապես պատմական օր էր։ Մեր արտաքին քաղաքականության մեջ, որը մենք իրականացնում ենք մեր նախագահ (Ռեջեփ Թայիփ Էրդողան) ղեկավարությամբ, կան որոշակի անկյունաքարեր, որոնց մենք ձգտում ենք տարիներ շարունակ։ Մենք ականատես եղանք մի իրադարձության, որը կապված է դրանցից մեկի իրականացման հետ»։
«ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածի նման, բայց առանց ընդհանուր թշնամու»
Արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը բացատրեց, որ Մեքքայում Թուրքիայի, Սաուդյան Արաբիայի և Պակիստանի միջև ստորագրված պաշտպանության համաձայնագիրը տեխնիկապես համարժեք է ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածին, որը նշում է, որ «մեկ երկրի վրա հարձակումը համարվում է բոլորի վրա հարձակում», բայց կարևոր տարբերությամբ. այն չի սահմանում որևէ ընդհանուր թշնամի և չի թիրախավորում որևէ երկիր։
Շաբաթ օրը «Անադոլու» գործակալությանը տված բացառիկ հարցազրույցում Ֆիդանը մինչ օրս ամենամանրամասն բացատրությունն է տվել եռակողմ պայմանագրի վերաբերյալ, որը նա որակել է որպես տարածաշրջանում աճող անկայունությանը անհրաժեշտ արձագանք։
«Մեքքայի պաշտպանության համաձայնագիրը տեխնիկապես նույնն է, ինչ ՆԱՏՕ-ի 5-րդ հոդվածը», - ասել է Ֆիդանը, հավելելով, որ պայմանագիրը որևէ ընդհանուր սպառնալիք չի նշում, և որ երեք երկրները այս համաձայնագրին հասել են այն ընդհանուր ըմբռնման հիման վրա, որ տարածաշրջանում խորացող անկայունությունը պահանջում է կառուցվածքային կոլեկտիվ պաշտպանության շրջանակ։
Ընդգծելով, որ պայմանագիրը զուտ պաշտպանական է և չունի էքսպանսիոնիստական բնույթ ո՛չ մտադրությամբ, ո՛չ էլ նախագծով, Ֆիդանը հստակ կարմիր գիծ է քաշել կոլեկտիվ ինքնապաշտպանության և ագրեսիվ ռազմական դիրքորոշման միջև. «Ոչ մի երկիր մեր թիրախը չէ, եթե անդամ երկրները չեն հարձակման ենթարկվում»։
Ֆիդանը նաև նշել է, որ բոլոր երեք ստորագրողների բնույթը բնականաբար այս դաշինքը հեռացնում է տարածաշրջանի համար սպառնալիք լինելուց՝ նշելով. «Թուրքիան, Սաուդյան Արաբիան և Պակիստանը էքսպանսիոնիստական երկրներ չեն»։
Նախարար Ֆիդանը, այս հայտարարությամբ, ընդգծել է, որ պայմանագիրը նախատեսված է ոչ թե ուժի ցուցադրման (ուժի ցուցադրման) կամ տարածքային նկրտումների հետապնդման համար, այլ բացառապես անվտանգության և կայունության ապահովման համար։
«Ինչո՞ւ հիմա»։
Արտգործնախարարը նշել է, որ համաձայնագիրը ծագել է իրական ռազմավարական անհրաժեշտությունից՝ նշելով, որ Մերձավոր Արևելքը և նրա շրջակայքը մտել են անկայունության վտանգավոր և մշտական շրջան, որը պահանջում է համակարգված արձագանք խոշոր տարածաշրջանային տերություններից։
Եռյակը միավորում է Թուրքիան՝ ՆԱՏՕ-ի ամենամեծ բանակներից մեկը ունեցող ՆԱՏՕ-ի անդամ, Սաուդյան Արաբիան՝ արաբական աշխարհի գերիշխող ռազմական ծախսեր կատարող երկիրը, և Պակիստանը՝ միջուկային զենք ունեցող երկիր՝ Ասիայի ամենամեծ կանոնավոր բանակներից մեկը ունեցող երկիր։
Նախագահ Էրդողանի տեսլականը
Ֆիդանը նշել է, որ նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի տեսլականն է ընդլայնել Մեքքայի համատեղ պաշտպանության համաձայնագիրը այս երեք երկրներից այն կողմ և, անհրաժեշտության դեպքում, ներառել բոլոր երկրները այս շրջանակում։
Համաձայնագրի ապագա ընդլայնման վերաբերյալ նշանակալի ակնարկ անելով՝ Ֆիդանը հայտնել է իր համոզմունքը, որ Եգիպտոսը կմիանա համաձայնագրին հաջորդ փուլում։ Նա ընդգծել է, որ Մեքքայի համաձայնագիրը կարևոր քայլ է դեպի կայունություն այն տարածաշրջանում, որը երկար ժամանակ անկայունությամբ էր նշանավորվում օսմանյան զորքերի դուրսբերումից ի վեր։
Ռուսաստան-Ուկրաինա պատերազմ
Ռուսաստան-Ուկրաինա պատերազմին անդրադառնալով՝ Ֆիդանը նշել է, որ երբ հյուծման պատերազմը տարածվում է առաջնագծից այն կողմ, հակամարտությունը դառնում է ազգային գոյատևման հարց.
«Երբ հյուծման պատերազմը տարածվում է թիկունք, հարցը դառնում է այն, թե արդյոք ազգը գոյություն կունենա, թե ոչ: Դուք օգտագործում եք ձեր տրամադրության տակ եղած բոլոր միջոցները»:
Կիպրոսի հարց
Կիպրոս կղզու վերաբերյալ Ֆիդանը նշել է, որ Թուրքիան չի ճանաչում Կիպրոսի հույն վարչակազմը որպես պետություն՝ ընդգծելով կիպրոսցի թուրքերի իրավունքները հարգելու անհրաժեշտությունը. «Մենք չենք ճանաչում Կիպրոսի հույն վարչակազմը որպես պետություն: Եթե դուք չեք ճանաչում կիպրոսցի թուրքերի իրավունքները, ապա ես նույնպես չեմ ճանաչի ձեր պետականությունը: Դուք այն պետությունը չեք, որը հիմնադրվել է 1960 թվականին», - ասել է նա:
Ֆիդանը նաև նշել է, որ Կիպրոս կղզում խաղաղությունն ու կայունությունը պայմանավորված են կղզում թուրք զինվորների ներկայությամբ:
Իսրայել
Ֆիդանը, կոչ անելով շարունակել և խորացնել Իսրայելի միջազգային քաղաքական մեկուսացումը Ղազայի հարցում իր դիրքորոշումից հետո, հայտարարել է, որ Անկարան մտադիր չէ մեղմել իր վերաբերմունքը Թել Ավիվի նկատմամբ և կշարունակի ճնշում գործադրել միջազգային պատասխանատվության համար.
«Իսրայելի միջազգային քաղաքական մեկուսացումը պետք է շարունակվի անխափան»:
