Տեխնոլոգիական հսկաները, ինչպիսիք են Google-ը, Amazon-ը և Microsoft-ը, միշտ էլ պատասխանատու են եղել հսկայական քանակությամբ էներգիայի սպառման համար։ Այժմ արհեստական բանականությունը դարձել է այս էներգետիկ աճի հիմնական շարժիչ ուժը։ Արհեստական բանականության և մեքենայական ուսուցման արագ վերելքի հետ միասին էներգիայի պահանջարկը միայն աճել է։

Ամեն անգամ, երբ նոր ԱԲ մոդել է ուսուցանվում, ինչպես ChatGPT-ի հիմքում ընկած մոդելը, պահանջվում է հսկայական հաշվողական հզորություն։ Որքան մեծ և բարդ է մոդելը, այնքան ավելի շատ էներգիա է այն սպառում։ Այս տեմպով ԱԲ-ի էներգիայի սպառումը կարող է հանգեցնել էներգետիկ ճգնաժամի։

Գնահատականները ցույց են տալիս, որ ChatGPT-ի մեկ օգտագործումը կարող է սպառել մինչև 20 անգամ ավելի շատ էներգիա, քան վեբ որոնումը։ Միևնույն ժամանակ, Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը գնահատում է, որ տվյալների կենտրոնների կողմից օգտագործվող էներգիան կարող է կրկնապատկվել մինչև 2026 թվականը։ Սա նշանակում է, որ միայն տվյալների կենտրոնները կօգտագործեն այնքան էլեկտրաէներգիա, որքան ամբողջ Ճապոնիան։

Էներգիայի պահանջները հսկայական են։ Առանց էներգիայի նոր, կայուն աղբյուրների, համաշխարհային ցանցը շուտով կարող է հասնել իր բեկման կետին։ Հենց դրա համար էլ տեխնոլոգիական հսկաները փնտրում են էներգիայի կայուն, հուսալի աղբյուր։ Բայց որտեղի՞ց է գալու այս ամբողջ էներգիան։

Վերջերս Google-ի գլխավոր գործադիր տնօրեն Սունդար Պիչայը մեծ աղմուկ բարձրացրեց՝ բացահայտելով, որ ընկերությունն այժմ դիտարկում է միջուկային էներգիայի օգտագործումը՝ ԱԲ-ի աճող էներգետիկ պահանջները բավարարելու համար։

Մասնավորապես, Google-ը դիտարկում է Փոքր մոդուլային ռեակտորները կամ SMR-ները, որոնք ըստ էության կոմպակտ միջուկային ռեակտորներ են։ Դրանք կարող են սնուցել ամեն ինչ՝ ընկերության տվյալների կենտրոններից մինչև ԱԲ գործողությունների համար անհրաժեշտ հսկայական ենթակառուցվածքը։ SMR-ներն ավելի փոքր են և ճկուն, քան ավանդական միջուկային կայանները։ Դրանք ավելի հեշտ է արտադրել գործարաններում և տեղափոխել կոնկրետ վայրեր։

Ուրեմն ինչո՞ւ միջուկային էներգիա,

Միջուկային էներգիան սովորաբար ավելի հզոր է։ Օրինակ, մեկ գրամ ուրանը կարող է արտադրել նույնքան էներգիա, որքան երեք տոննա ածուխը կամ 1.5 բարել նավթը։ Սա մեծ փոփոխություն է էներգիայի աճող կարիքներին դիմակայող ընկերությունների համար։

Google-ի անցումը դեպի միջուկային էներգիա միայն էներգետիկ կարիքները բավարարելու մասին չէ։ Դա նաև նրանց հավակնության մի մասն է՝ մինչև 2030 թվականը հասնելու զրոյական արտանետումների։

Չնայած Google-ը ածխածնային չեզոք է 2007 թվականից, ԱԲ-ի արագ աճը գրեթե կրկնապատկել է ընկերության էներգիայի սպառումը ընդամենը մի քանի տարում։ 2023 թվականին Google-ի արտանետումները 48 տոկոսով ավելի բարձր էին, քան 2019-ին։ Ուստի, Սունդար Պիչայը զգուշացրել է, որ առանց էներգիայի նոր, մաքուր աղբյուրների, նրանց կայունության նպատակները կարող են վտանգվել։

Տարիներ շարունակ վերականգնվող էներգիայի աղբյուրները, ինչպիսիք են քամին և արևը, նախընտրելի տարբերակներ էին կայունության ձգտող տեխնոլոգիական ընկերությունների համար։ Բայց քամին և արևը կախված են եղանակից, ինչը դրանք դարձնում է պակաս հուսալի։ Ի տարբերություն դրա, միջուկային էներգիան ապահովում է էներգիայի կայուն աղբյուր՝ բարձր արտադրողականությամբ։ Բայց միջուկային էներգիային անցնելը քննադատներից զերծ չէ։

Միջուկային էներգիայի կողմնակիցները, ինչպես Microsoft-ի նախկին գլխավոր գործադիր տնօրեն Բիլ Գեյթսը, պնդում են, որ այն կարևոր գործիք է Ամերիկայի աճող էներգետիկ կարիքները բավարարելու և կլիմայական ճգնաժամի դեմ գլոբալ պայքարում։ Նա ասում է, որ եթե մենք չունենանք միջուկային էներգիա՝ էներգիայի այլ աղբյուրները լրացնելու համար, երկիրը հետ կմնա իր աճող էներգետիկ կարիքները հոգալու հարցում։

Ոմանք մատնանշում են միջուկային արդյունաբերության թափանցիկության պակասը և ենթադրում, որ այս քայլերից որոշները կարող են ավելի շատ կապված լինել «կանաչ լվացման» հետ, քան իրականում կայուն լուծումներ գտնելու։ Մյուսները մտահոգություններ են հայտնել միջուկային էներգիայի իրական բնապահպանական ազդեցության վերաբերյալ։

Միջուկային էներգիայի համար ուրանի հանքարդյունահանման և վերամշակման գործընթացը պահանջում է հանածո վառելիք և առաջացնում է զգալի ածխածնային արտանետումներ նախքան էլեկտրակայանների աշխատանքը սկսելը։

Չնայած այս մտահոգություններին, միջուկային էներգիայի առավելությունները չեն կարող անտեսվել։ Եվ միայն Google-ը չէ, որ պատրաստվում է օգտագործել այն։ Microsoft-ը և Amazon-ը նույնպես ներդրումներ են կատարում դրանում։ Այս քայլերը ցույց են տալիս, որ միջուկային էներգիային անցնելը ավելին է, քան անցողիկ միտումը։ Այն դառնում է տեխնոլոգիական արդյունաբերության էներգետիկ ռազմավարության առանցքային մասը։

Հուսալի և կայուն էներգետիկ լուծումների մրցավազքը սկսված է, և լինի դա միջուկային, արևային թե լիովին նոր բան - պատասխանների որոնումը ձևավորելու է տեխնոլոգիայի ապագան։

Այսքանը այսօրվա համար։ Շնորհակալություն լսելու համար, և մինչև հաջորդ անգամ՝ մնացեք էներգիայով լի և տեղեկացված։ Այս էպիզոդը պատրասված է TRT World-ի հոդվածից։