ԱՄՆ-ի և Իսրայելի հարձակումների հետևանքով Իրանի գերագույն առաջնորդ Ալի Խամենեիի սպանությունից հետո համաշխարհային առաջնորդները մեկը մյուսի հետևից հայտարարություններ են տարածել։ Մինչ ԱՄՆ որոշ դաշնակիցներ աջակցել են Խամենեիի սպանությանը, շատ երկրներ կոչ են արել արագորեն դադարեցնել տարածաշրջանը ցնցած ճգնաժամը։
Սպանությունը դիտվում է որպես տարածաշրջանային ճգնաժամի լուրջ սրացում, ինչը մտահոգություններ է առաջացնում հնարավոր պատասխան միջոցառումների վերաբերյալ։
Ահա աշխարհի տարբեր ծայրերից ստացված որոշ արձագանքներ.
Համաս
Համասը իր ցավակցությունն է հայտնել Խամենեիի մահվան կապակցությամբ՝ ԱՄՆ-Իսրայելի հարձակումը որակելով որպես «զզվելի»։
Հայտարարության մեջ պաղեստինյան դիմադրության խումբը նշել է. «Մենք՝ որպես Համաս, սգում ենք այաթոլլա Ալի Խամենեիի մահը։ Նա մեր ժողովրդին, մեր գործին և մեր դիմադրությանը ցուցաբերել է ամեն տեսակի քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմական աջակցություն»։
Հայտարարության մեջ ավելացվել է. «ԱՄՆ-ն և ֆաշիստական օկուպացիոն կառավարությունը լիովին պատասխանատու են Իսլամական Հանրապետության ինքնիշխանության դեմ այս բացահայտ հարձակման և զզվելի հանցագործության և տարածաշրջանի անվտանգության ու կայունության համար դրա լուրջ հետևանքների համար»։
Ռուսաստան
Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը Խամենեիի սպանությունը որակել է որպես «բարոյականության և օրենքի կոպիտ խախտում»։
Ուկրաինայում Մոսկվայի գործողության ժամանակ Թեհրանը դարձել էր Ռուսաստանի ամենամտերիմ դաշնակիցներից մեկը։ Կրեմլը կոչ էր արել զսպվածության Իրանի վրա հարձակումներից առաջ։
Կրեմլը հրապարակել է Պուտինի նամակը Իրանի նախագահ Մասուդ Պեզեշկիանին, որում Պուտինը իր «խորը ցավակցությունն» է հայտնել Խամենեիի սպանության համար։
Պուտինը նշել է, որ սպանությունը «մարդկության հիմնարար բարոյական կանոնների և միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերի կոպիտ խախտում» է, հավելելով, որ Խամենեին «կհիշվի որպես ականավոր պետական գործիչ, որը մեծ անձնական ներդրում է ունեցել Ռուսաստան-Իրան բարեկամական հարաբերությունների զարգացման գործում»։
Չինաստան
Չինաստանը դատապարտում է Խամենեիի սպանությունը։
X հարթակում հրապարակված հայտարարության մեջ Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը նշել է. «Իրանի կրոնական առաջնորդի հարձակումը և սպանությունը Իրանի ինքնիշխանության և անվտանգության կոպիտ խախտում է»։
Հայտարարության մեջ ավելացվել է. «Այս գործողությունը խախտում է ՄԱԿ-ի կանոնադրության նպատակներն ու սկզբունքները, ինչպես նաև միջազգային հարաբերությունների հիմնական նորմերը։ Չինաստանը վճռականորեն դեմ է և խստորեն դատապարտում է այն»։
Նախարարությունը վերահաստատել է Մերձավոր Արևելքում ռազմական գործողությունները «անհապաղ» դադարեցնելու իր կոչը և ընդգծել է խաղաղությունն ու կայունությունը պահպանելու «համատեղ ջանքերի» անհրաժեշտությունը։
Սինգապուր
Սինգապուրի ավագ նախարար Լի Սյեն Լունգը նշել է, որ ճգնաժամը, հավանաբար, կազդի էներգակիրների գների վրա և հետևանքներ կունենա Մերձավոր Արևելքից հեռու գտնվող երկրների համար՝ հավելելով. «Դուք կարող եք տեսնել, թե ինչպես է սկսվում պատերազմը, բայց շատ դժվար է ասել, թե ինչպես այն կավարտվի»։
Նոր Զելանդիա
Նոր Զելանդիայի վարչապետ Քրիստոֆեր Լուքսոնը և արտաքին գործերի նախարար Ուինսթոն Փիթերսը նշել են, որ Իրանի ղեկավարությունը վաղուց է անտեսել միջազգային սպասումները և կորցրել է սեփական ժողովրդի վստահությունը։
Պաշտոնյաները հույս են հայտնել ճգնաժամի արագ կարգավորման վերաբերյալ՝ կոչ անելով վերադառնալ բանակցություններին, հարգել միջազգային իրավունքը և շարունակել դիվանագիտական լուծման որոնումը։
Ավստրալիա
Ավստրալիայի վարչապետ Էնթոնի Ալբանեզեն ասել է. «Խամենեին պատասխանատու էր ռեժիմի բալիստիկ հրթիռային և միջուկային ծրագրերի, զինված միջնորդ տարրերին աջակցելու, ինչպես նաև իր սեփական ժողովրդի նկատմամբ բռնության և ճնշումների համար: Նրա մահը սգալու տեղիք չէ»:
Ալբանեզեն ասել է, որ Իրանի վրա շաբաթավերջին տեղի ունեցած հարձակումների օրինականությունը կգնահատվի ԱՄՆ-ի և անմիջականորեն ներգրավված այլ երկրների կողմից՝ հավելելով, որ իրանական ռեժիմը իրական սպառնալիք է ներկայացնում միջազգային խաղաղության և անվտանգության համար, և որ «մենք հույս ունենք, որ ձեռնարկված քայլերը կհանգեցնեն արագ կարգավորման»:
Ֆրանսիա
Ֆրանսիայի կառավարության խոսնակ Մոդ Բրեգոնը հայտարարել է, որ Ֆրանսիան կարող է «ողջունել» Խամենեիի սպանությունը։
Բրեգեոնը ֆրանսիական RTL հեռուստաընկերությանը ասել է. «Խամենեին բռնապետ էր, որը ճնշում էր իր սեփական ժողովրդին, ճնշել կանանց, երիտասարդներին և փոքրամասնություններին, և պատասխանատու էր վերջին ժամանակներում իր երկրում և տարածաշրջանում հազարավոր խաղաղ բնակիչների մահվան համար։ Հետևաբար, մենք կարող ենք միայն ողջունել նրա մահը»։
Միացյալ Թագավորություն
Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարար Ջոն Հիլին ասել է. «Շատ քչերը կսգան Խամենեիի համար»։
Հիլին հայտարարել է, որ Խամենեին պատասխանատու է ռեժիմի բալիստիկ հրթիռային և միջուկային ծրագրերի, զինված լիազորված տարրերի աջակցության, ինչպես նաև իր սեփական ժողովրդի նկատմամբ բռնության և ճնշումների համար։











