«Իսրայելը պետք է վերաիմաստավորվի: Եվ այն, ինչ հենց նոր տեղի ունեցավ Իսրայելի և Իրանի միջև, մեզ բոլորիս համար հնարավորություն է ասելու՝ ժամանակն ավարտեք, եկեք ստեղծենք նոր ճանապարհ: Թուրքիան այդ նոր ճանապարհի բանալին է», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Թոմ Բարաքը։
«Anadolu» լրատվական գործակալության հետ զրույցում Բարաքը, որը նաև ԱՄՆ-ի հատուկ ներկայացուցիչն է Սիրիայի հարցում, անդրադառնալով Թուրքիայի հետ իր խորը անձնական կապերին:
Հիշելով, որ իր պապը 1900 թվականին ներգաղթել է Ամերիկա՝ օսմանյան անձնագրով և 13 լիրայով։
«Ունենալով պարգև և արտոնություն՝ վերադառնալու այնտեղ, որտեղից եկել է իմ ԴՆԹ-ն, որպես նախագահ (Դոնալդ) Թրամփի ավագ դիվանագետ, դա պարզապես արտոնություն է», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Թոմ Բարաքը։
Բարաքը խոսեց ԱՄՆ-Թուրքիա հարաբերությունների և Մերձավոր Արևելքի վերջին զարգացումների մասին: Խոսելով Հաագայում ՆԱՏՕ-ի պետությունների և կառավարությունների ղեկավարների գագաթնաժողովի ժամանակ նախագահ Թրամփի և Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի միջև կայացած հանդիպման մասին՝ դեսպանն ասել է, որ Թրամփը և Էրդողանը, ինչպես նաև Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը և ԱՄՆ պետքարտուղար Ռուբիոն լավ անձնական հարաբերություններ ունեն։
«Մենք սկսել ենք այդ չորս անձանց՝ երկու նախագահների և արտաքին գործերի նախարարությունների միջև մտերմությամբ և փոխըմբռնմամբ, շատ կարևոր ժամանակահատվածում միմյանց հետ ունենալով վստահության անձնական հարաբերություններ», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Թոմ Բարաքը։
Հիշեցնելով, որ Թրամփը և Էրդողանը երկու անգամ հեռախոսազրույց են ունեցել, Բարաքն ասել է, որ դա նպաստել է նրանց միջև վստահության ձևավորմանը։ Բարաքն ընդգծել է, որ Մերձավոր և Միջին Արևելքի վրա ձևավորված նոր դարաշրջան է սկսվում՝ նշելով, որ ԱՄՆ-ն միշտ էլ Թուրքիան համարել է ՆԱՏՕ-ի կարևոր դաշնակից։
Տարածաշրջանային խոշոր խաղացողը
«Մերձավոր Արևելքում երկխոսությունը պահանջում է առաջնորդություն, այն պահանջում է ուժեղ առաջնորդություն։ ՆԱՏՕ-ի այս հանդիպմանը մենք միշտ անդրադարձել ենք Թուրքիային որպես ՆԱՏՕ-ի մեծ դաշնակից։ Սակայն իմ համեստ կարծիքով, Թուրքիան երբեք չի ստացել այն կարևորությունը, որը պետք է ունենա որպես այդպիսի խոշոր տարածաշրջանային խաղացող։ Դրանից, ՆԱՏՕ-ի ընտանեկան լուսանկարը դիտելիս, որտեղ նախագահ Էրդողանը կանգնած է նախագահ Թրամփի կողքին, կարող եք տեսնել նախագահ Թրամփին, ով ներքուստ շատ հուզական է՝ իրականում քաղցր, բարի, նրբանկատ, բայց սովորաբար դա չի ցուցադրում իշխանության պայմաններում, երբ նրանք ձեռքսեղմում են.։ Նրանք իսկապես սիրում են միմյանց», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
Ընդգծելով, որ F-16-ները և F-35-ները ՆԱՏՕ-ի դաշնակից Թուրքիայի համար կարևոր են, Բարաքը նշեց, որ F-35-ի զգալի մասը արտադրվում է Թուրքիայում։ Նա ընդգծեց, որ Թուրքիան արդեն վճարել է F-16-ների և դրանց արդիականացման համար, և կիսվեց որոշ անեկդոտներով այն ժամանակաշրջանից, երբ կիրառվեցին CAATSA պատժամիջոցները։
Բարաքը նաև ընդգծեց ռազմավարական համագործակցության խորացման կարևորությունը, մասնավորապես պաշտպանության ոլորտում։
Նա ընդունեց, որ F-35-ի հարցը երկար ժամանակ քննարկման թեմա է եղել՝ նշելով, որ երկու կողմերն էլ այժմ ձգտում են «դա մի կողմ դնել» և ցանկություն հայտնեցին «սկսել նորից»։
«ԱՄՆ Կոնգրեսը պատրաստ է նորովի նայել դրան։ Նախագահ Էրդողանը և արտգործնախարար Ֆիդանը նույնն են անում և ասում՝ «սկսենք նորից». Կարծում եմ՝ դուք կտեսնեք, որ նախագահ Էրդողանը և Թրամփը կասեն պետքարտուղար Ռուբիոյին և արտգործնախարար Ֆիդանին՝ «վերջ տվեք դրան, գտեք ճանապարհը», և Կոնգրեսը կաջակցի խելացի եզրակացությանը։ Այսպիսով, ես կարծում եմ, որ մինչև տարեվերջ մենք հնարավորություն ունենք լուծում ունենալու», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
ԱՄՆ դեսպանը նաև գովաբանեց Թուրքիայի նվաճումները պաշտպանական արդյունաբերության մեջ, մասնավորապես նշելով «Baykar»-ի «TB2» և «Bayraktar» անօդաչու թռչող սարքերի համաշխարհային հաջողությունը, և «Թուրքական ավիաուղիներ»-ը բնութագրեց որպես աշխարհի լավագույն ավիափոխադրողներից մեկը։
«Ինձ համար Իզմիրը օրինակ է այն բանի, թե ինչպես են համադրվում այս բոլոր համայնքները, որտեղ հրեաները ապրում էին կողք կողքի մուսուլմանների հետ, որոնք ապրում էին կողք կողքի քրիստոնյաների հետ», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
Սիրիա-Իսրայել համաձայնագիր հնարավոր է
Հարցին, թե արդյոք կարելի է ակնկալել համաձայնագիր Սիրիայի և Իսրայելի միջև։
«Ես հույս ունեմ, որ այո, նրանք պետք է համաձայնագիր ունենան որոշ պահի», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
Նա նշեց, որ Սիրիայի նախագահ Ահմեդ ալ Շարաան պաշտոնավարում է արդեն վեց ամիս և հիշեցրեց Իսրայելի պատմական դիմադրությունը սիրիական պետությանը:
«Գիտեմ, որ Իսրայելը նույն բանն է ուզում: Կարծում եմ՝ դուք կտեսնեք միջանկյալ երկխոսության սկիզբ՝ պարզապես ավելի պարզ սահմանային հարցերի շուրջ, որոնց շուրջ նրանք կարող են համաձայնության գալ, և, ի վերջո, հակամարտությունների կարգավորման երկխոսություն՝ ասելով, թե ինչպե՞ս կարող ենք կայուն սահման ունենալ», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
«Ինչո՞ւ չենք կարող խաղաղ ապրել: Եվ ինչպիսին էլ լինեն իմ կրոնական սովորույթները, իմ կրոնական սովորույթները, և ես դա կանեմ խաղաղությամբԼ Կարծում եմ՝ դուք Սիրիան կդիտարկեք որպես սա ամենաարագը կատարելու փորձ», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
Բարաքն ասաց, որ նման գործընթացը ժամանակ է պահանջում։
«Մերձավոր Արևելքը պատրաստ է նոր երկխոսության», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
Երբ ԱՄՆ հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Վիտկոֆի այն դիտարկման վերաբերյալ հարցին, որ բազմաթիվ երկրներ պատրաստ են միանալ Աբրահամի համաձայնագրերին՝ չնայած Գազայի շուրջ շարունակվող հակամարտությանը, Բարաքը գովաբանեց Վիտկոֆի բացառիկ ջանքերը նուրբ հարցերի կառավարման գործում։
Նա ընդգծեց, որ Իսրայելն ունի բոլոր հնարավորությունները՝ միասնություն կառուցելու մուսուլմանական աշխարհի հետ։ Բարաքը նաև ընդգծեց Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Բահրեյնի և Սուդանի կողմից կնքված նախնական համաձայնագրերի կարևորությունը այս գործընթացը առաջ մղելու համար։
Բարաքը հիշեցրեց մուսուլմանական երկրների համար 2015 թվականի ճանապարհորդության արգելքը և այն, թե ինչպես այն, ի վերջո, հանգեցրեց Աբրահամի համաձայնագրերին։ Նա ասաց, որ Թրամփի առաջին արտասահմանյան ուղևորությունը նախատեսված էր Ռիադ 2016 թվականին, որը հիմք դրեց Իսրայելի և Պարսից ծոցի արաբական երկրների միջև երկխոսության համար։
ԱՄՆ դեսպանը ընդգծեց, որ Թուրքիան և Իսրայելը մի ժամանակ ամուր հարաբերություններ ունեին, և որ նման հաշտեցումը կրկին հնարավոր է՝ ընդգծելով, որ կրոնը հակամարտության արմատական պատճառը չէ:
Բարաքը նաև հույս հայտնեց երկխոսության վերսկսման վերաբերյալ ոչ միայն Սիրիայի և Իսրայելի, այլև Լիբանանի և Իսրայելի միջև:
«Կարծում եմ, որ Մերձավոր Արևելքը պատրաստ է նոր երկխոսության: Մենք երկու կողմերում էլ հիանալի ղեկավարություն ունենք: Մարդիկ հոգնել են նույն հին պատմությունից, և կարծում եմ, որ դուք կտեսնեք, որ փոքր քայլերով բոլորը կսկսեն վերադառնալ Աբրահամի համաձայնագրերին, հատկապես, երբ Գազայի իրավիճակը վերանա», - ասաց ԱՄՆ դեսպան Բարաքը։
