Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանը հայտարարել է, որ Թուրքիան պատրաստ է պատասխանատվություն կրել պաշարված Գազայում, այդ թվում՝ անհրաժեշտության դեպքում զորքեր տեղակայելու հնարավորությամբ։
Թուրքիան պատրաստ է իր վրա վերցնել Գազայում բեռը և «կկատարի իր պարտականությունները մեծ պարտքի զգացումով, այդ թվում՝ զորքեր ուղարկելով։ Սա մեր ամենահստակ ուղերձն է միջազգային հանրությանը այս հարցում», - շաբաթ օրը A Haber-ին ուղիղ եթերում ասաց Ֆիդանը։
Նշելով Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի և իր ամերիկացի գործընկեր Դոնալդ Թրամփի սեպտեմբերյան հանդիպումը՝ նա ասել է, որ երկու առաջնորդները քննարկել են հարաբերություններին և տարածաշրջանային դինամիկային վերաբերող հիմնական թեմաներ։
Ֆիդանը նշել է, որ Թուրքիայի վերջին «արտաքին քաղաքականության կատարողականը» և նրա հուսալիությունը որպես գործընկեր այն դարձրել են «շատ հարցերի շուրջ համագործակցության համար պահանջված դերակատար»։
Նախարարը ասել է, որ ԱՄՆ-ում կայացած բանակցությունները կրկին առաջ են քաշել երկու երկրների, ավելի լայն տարածաշրջանի և համաշխարհային խաղաղության ու կայունության համար կարևորագույն նշանակություն ունեցող հարցեր։
Կայունացման ուժեր
Ֆիդանը նշել է, որ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևի նախագիծը դեռևս քննարկման փուլում է և շարունակում է զարգանալ։
Նախարարը նշել է, որ առաջարկվող կայունացման ուժերը Թրամփի փուլային խաղաղության ծրագրում նշված երկու կառույցներից մեկն են, և քննարկումները կենտրոնացած են իրավական շրջանակի ձևավորման վրա, որը կսահմանի դրա մանդատը և թե ինչպես այն կգործի իրականացումից հետո։
Նախարարը նշել է, որ քննարկումները շարունակվում են Գազայի համար խաղաղության հանձնաժողովի և միջազգային կայունացման ուժերի ստեղծման վերաբերյալ՝ նշելով, որ առաջարկները շարունակում են զարգանալ, և ԱՄՆ-ն աշխատում է այս հարցի շուրջ՝ խորհրդակցելով Թուրքիայի հետ։
Նախարարը նշել է, որ սկսվել են կայունացման ուժերի նախնական ջանքերը, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի կողմից համակարգված քաղաքացիական-ռազմական համակարգման կենտրոնը, որը ստեղծվել է Իսրայելի հետ։
Քաղաքացիական-ռազմական համակարգման կենտրոնը (ՔՌԿԿ), որը պաշտոնապես բացվել է հոկտեմբերի 17-ին, Իսրայելում ԱՄՆ կենտրոնական հրամանատարության կողմից ստեղծված առաջին միջազգային գործառնական հարթակն է՝ հրադադարի համաձայնագրից հետո Գազայում զարգացումները վերահսկելու համար։
Ֆիդանը ընդգծել է, որ Վաշինգտոնը, որը աջակցել է Թրամփի դարաշրջանի հրադադարի ծրագրին, մշակել է գործընթացում առկա խոչընդոտները հաղթահարելու մեխանիզմ՝ քայլ, որը նա որակել է որպես կարևոր՝ պատասխանատվության և հանձնառության առումով։
Ֆիդանը հավելեց, որ Թուրքիան շարունակում է վճռականորեն տրամադրված լինել առաջ մղելու հրադադարի համաձայնագրի շուրջ առաջընթացը համակարգելու համար անհրաժեշտ մեխանիզմները՝ ընդգծելով, որ համապատասխան ռազմական իշխանությունների միջև շարունակվում է սերտ երկխոսությունը։
Ֆիդանը նշեց, որ Թուրքիան ակտիվ դեր է խաղացել Շարմ էլ Շեյխի բանակցություններում, որոնք հնարավորություն տվեցին Գազայի հրադադարի հաստատմանը, նշելով, որ Եգիպտոսը, Քաթարը և Թուրքիան նպաստել են համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուն։ Նա հավելեց, որ երկրների կողմից ստորագրված հռչակագիրը ավանդական երաշխավորի մոդել չէ, այլ արտացոլում է նրանց շարունակական քաղաքական աջակցությունը հրադադարին։
Նա նշեց, որ Թուրքիան նշանակել է Ղազայի համար մարդասիրական օգնության համակարգող և շարունակում է ինտենսիվորեն աշխատել օգնություն տրամադրելու ուղղությամբ, մինչդեռ անկլավ մտնող օգնության քանակը մնում է Իսրայելի նախկինում խոստացվածից ցածր։
Եթե օկուպացիան շարունակվի, զինված դիմադրությունը նույնպես կշարունակվի
Ֆիդանը նշել է, որ «Թուրքիան» «նայում է գործողությանը, այլ ոչ թե գործողին», ընդգծելով, որ ճնշումը դատապարտվում է անկախ նրանից, թե ով է այն կատարում։
Նա պնդել է, որ քանի դեռ օկուպացիան շարունակվում է, զինված դիմադրությունը կշարունակվի։
«եթե դա Համասը չէ, ապա կլինի ինչ-որ մեկը։ Սա բնորոշ է օկուպացիային դիմադրելուն։ Մենք ասում ենք հետևյալը. խնդիրը չպետք է սկսվի Համասին զինաթափելուց, այլ մեխանիզմի ստեղծումից, որը կվերջացնի օկուպացիան և կնվազեցնի ու կվերացնի ճնշումը։ Այս տրամաբանությունը պետք է հստակ բացատրվի։ Կա արձագանք, որը բխում է Համասին ԴԱԻՇ-ի նման ահաբեկչական խմբավորում ներկայացնելուց։ Կան ջանքեր այս արձագանքը քաղաքականության վերածելու համար։ Մենք, իհարկե, պետք է վերացնենք այս հռետորաբանությունը և վերակառուցենք այն։ Սա էապես այն է, ինչ մենք ամենաշատն ենք փորձում անել դիվանագիտության մեջ՝ նախ վերլուծել և քանդել կեղծ ընկալումները, ապա դրանք փոխարինել ճիշտներով», - ասաց Ֆիդանը։
Ֆիդանը հավելել է, որ «պաղեստինցիներին պետք է տրամադրվի նաև ճանապարհային քարտեզ, որը կվերջացնի Իսրայելի օկուպացիան և հնարավոր կդարձնի երկու պետությունների լուծումը»։
Իսրայելը 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր պաշարված Գազայում իրականացված ցեղասպանության ընթացքում սպանել է մոտ 70,000 պաղեստինցիների, հիմնականում կանանց և երեխաների։
