Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին կիրակի օրը Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի հետ կարևոր հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ Նյու Դելին հանձնառու է բարելավել հարաբերությունները Պեկինի հետ, քանի որ երկու երկրներն էլ որոշել են մի կողմ դնել տարիներ շարունակ սահմանային փակուղուց առաջացած տարաձայնությունները։
Մոդին յոթ տարվա ընթացքում առաջին անգամ է Չինաստանում՝ մասնակցելու Շանհայի համագործակցության կազմակերպության երկօրյա հանդիպմանը՝ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Կենտրոնական, Հարավային և Հարավարևելյան Ասիայի, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի այլ առաջնորդների հետ միասին՝ ի նշան Հարավային համերաշխության։
«Մենք հանձնառու ենք զարգացնել մեր հարաբերությունները՝ հիմնված փոխադարձ հարգանքի, վստահության և զգայունության վրա», - ասաց Մոդին Սիին գագաթնաժողովի շրջանակներում կայացած հանդիպման ժամանակ, ըստ Հնդկաստանի առաջնորդի պաշտոնական X սոցցանցում տեղադրված տեսանյութի։
Երկկողմ հանդիպումը տեղի է ունեցել Վաշինգտոնի կողմից հնդկական ապրանքների վրա 50 տոկոսանոց մաքսատուրքեր սահմանելուց հինգ օր անց՝ Նյու Դելիի կողմից ռուսական նավթի գնումների պատճառով։ Վերլուծաբանները նշում են, որ Սին և Մոդին ձգտում են միասնական ճակատով հանդես գալ Արևմուտքի ճնշման դեմ։
Մոդին ասաց, որ վիճելի Հիմալայան սահմանին, որտեղ 2020 թվականին տեղի ունեցած մահացու զորքերի բախումներից հետո տեղի ունեցավ երկարատև ռազմական դիմակայություն, որը սառեցրեց միջուկային զենք ունեցող ռազմավարական մրցակիցների միջև համագործակցության մեծ մասը։
Նա հավելել է, որ երկու երկրների միջև համաձայնություն է ձեռք բերվել սահմանների կառավարման վերաբերյալ՝ առանց մանրամասներ հաղորդելու։
Սահմանային խնդիրները չպետք է որոշեն չին-հնդկական կապերը
Իր հերթին, Սի Ցզինպինը ՇՀԿ գագաթնաժողովի ժամանակ կոչ արեց Հնդկաստանին և Չինաստանին ամրապնդել ռազմավարական հաղորդակցությունը և խորացնել փոխադարձ վստահությունը։
«Մենք չպետք է թույլ տանք, որ սահմանային խնդիրը որոշի չին-հնդկական ընդհանուր հարաբերությունները», - չինական պետական լրատվամիջոց «Xinhua»-ի հաղորդմամբ՝ ասաց Սին։
Սին շեշտել է, որ երկու երկրներն էլ գտնվում են զարգացման և վերակենդանացման կարևոր փուլում՝ կոչ անելով կենտրոնանալ կայուն տնտեսական առաջընթացի վրա։
«Հնդկաստանը և Չինաստանը պետք է ընդլայնեն փոխանակումները և համագործակցությունը՝ փոխադարձ օգուտի և փոխշահավետ արդյունքների հասնելու համար», - ասաց Սին։
Չինացի առաջնորդը չին-հնդկական հարաբերությունները բնութագրել է որպես խոստումնալից, կայուն և հեռահար՝ պրոյեկտելով համագործակցության տեսլական բազմաթիվ ոլորտներում և տարածաշրջաններում։
Սահմանային լարվածությունը համագործակցությամբ փոխարինելը
Երկու առաջնորդներն էլ անցյալ տարի Ռուսաստանում բեկումնային հանդիպում ունեցան սահմանային պարեկության համաձայնագրի հասնելուց հետո, ինչը սկիզբ դրեց հարաբերությունների նախնական հալեցմանը, որը վերջին շաբաթներին արագացել էր, քանի որ Նյու Դելին փորձում էր պաշտպանվել Վաշինգտոնի կողմից նոր սակագնային սպառնալիքներից։
Երկու երկրների միջև ուղիղ չվերթները, որոնք կասեցվել էին 2020 թվականից, «վերականգնվում են», - ասաց Մոդին՝ առանց ժամկետ նշելու։
Չինաստանը համաձայնել էր վերացնել հազվագյուտ մետաղների, պարարտանյութերի և թունելների հորատման մեքենաների արտահանման սահմանափակումները այս ամիս՝ Չինաստանի արտաքին գործերի նախարար Վան Իի Հնդկաստան կատարած կարևոր այցի ժամանակ։
Չինաստանը դեմ է Վաշինգտոնի կողմից Հնդկաստանի նկատմամբ սահմանված բարձր սակագներին և «ամուր կկանգնի Հնդկաստանի կողքին», - այս ամիս ասաց Հնդկաստանում Չինաստանի դեսպան Շյու Ֆեյհոնգը։
Տասնամյակներ շարունակ Վաշինգտոնը ջանասիրաբար զարգացրել է կապերը Նյու Դելիի հետ՝ հույս ունենալով, որ այն կհանդիսանա Պեկինի տարածաշրջանային հակակշիռ։
Վերջին ամիսներին Չինաստանը թույլ է տվել հնդիկ ուխտավորներին այցելել Տիբեթում գտնվող բուդդայական վայրեր, և երկու երկրներն էլ վերացրել են փոխադարձ զբոսաշրջային վիզայի սահմանափակումները։
«Հնդկաստանը և Չինաստանը ներգրավված են հարաբերություններում նոր հավասարակշռություն հաստատելու, հավանաբար, երկարատև և լարված գործընթացում», - ասաց Մանոջ Քևալրամանին՝ Բենգալուրուի «Տակշաշիլա ինստիտուտ» վերլուծական կենտրոնի չին-հնդկական հարաբերությունների փորձագետը։
Այնուամենայնիվ, հարաբերություններում մնում են այլ երկարաժամկետ նյարդայնացնող գործոններ։
Չինաստանը Հնդկաստանի ամենամեծ երկկողմանի առևտրային գործընկերն է, սակայն երկարատև առևտրային դեֆիցիտը, որը հնդիկ պաշտոնյաների համար մշտական հիասթափության աղբյուր է, այս տարի հասել է ռեկորդային 99.2 միլիարդ դոլարի։
Միևնույն ժամանակ, Տիբեթում նախատեսված չինական մեգաամբարտակի կառուցումը վախեր է առաջացրել ջրի զանգվածային շեղման վերաբերյալ, որը կարող է չորային սեզոնին մինչև 85%-ով կրճատել Բրահմապուտրա գետի ջրի հոսքը, ըստ Հնդկաստանի կառավարության գնահատականների։
Հնդկաստանում է նաև գտնվում Դալայ Լաման՝ աքսորված տիբեթցի բուդդայական հոգևոր առաջնորդը, որին Պեկինը համարում է վտանգավոր անջատողական ազդեցություն ունեցող։ Հնդկաստանի գլխավոր մրցակից Պակիստանը նույնպես օգտվում է Չինաստանի տնտեսական, դիվանագիտական և ռազմական աջակցությունից։
