Իսրայելի նախնական ռազմական հետաքննությունը եզրակացրել է, որ երկուշաբթի օրը Գազայի Նասեր հիվանդանոցի վրա կատարված մահացու հարձակման ժամանակ, որի հետևանքով զոհվել է առնվազն 20 մարդ, այդ թվում՝ հինգ լրագրող, իսրայելական ուժերը հարվածել են այն տեսախցիկի տեղադրման վայրին, որը, նրանց կարծիքով, պատկանում էր Համասին։ Պաղեստինցի պաշտոնյաները այս պնդումը որակել են «կեղծ» և հաստատել, որ տեսախցիկը պատկանել է Reuters-ի լրագրողին։
Ռազմական ուժերը հայտնել են, որ իրենց զորքերը հայտնաբերել են «Համասի կողմից տեղադրված» տեսախցիկ, որը հետևում էր իրենց ուժերին, և որոշել են «վտանգը վերացնել՝ հարվածելով և ապամոնտաժելով տեսախցիկը»։
Սակայն Գլխավոր շտաբի պետը հրամայել է լրացուցիչ հետաքննություն անցկացնել՝ պարզելու գործընթացում առկա «բացերը», ներառյալ հարվածի թույլտվությունը, օգտագործված զինամթերքը և դաշտային որոշումների կայացման ընթացքը։
«Գլխավոր շտաբի պետը շեշտել է, որ Իսրայելի ռազմական գործողությունները ուղղված են բացառապես ռազմական թիրախներին»,- նշված է հայտարարության մեջ։
Իսրայելի անվտանգության բարձրաստիճան պաշտոնյան նշել է, որ սպանված լրագրողները չեն եղել Իսրայելի կողմից նշված վեց Համասի թիրախների թվում։
«Կրկնակի հարված»
Սպանվածներից շատերը զոհվել են առաջին պայթյունից հետո դեպքի վայր շտապելուց հետո՝ երկրորդ հարվածի ժամանակ, որը նկարահանվել է մի քանի հեռուստաընկերությունների կողմից։
Բացի հազվադեպ կազմակերպված շրջայցերից, Իսրայելը արգելել է միջազգային լրատվամիջոցներին լուսաբանել ցեղասպանությունը։
Լրատվամիջոցները հիմնականում ապավինում են Գազայում աշխատող պաղեստինցի լրագրողներին և բնակիչներին՝ աշխարհին ցույց տալու համար տեղի ունեցող իրադարձությունները։
Իսրայելը հաճախ հարցականի տակ է դնում պաղեստինցի լրագրողների կապերը և կողմնակալությունը, բայց չի թույլատրում այլոց մուտքը։
Հարձակման հետևանքով զոհվել է Reuters լրատվական գործակալության օպերատոր Հուսամ ալ-Մասրին, ով հիվանդանոցում առաջին հարվածի պահին ուղիղ եթերում էր։
Հեռարձակումը, որը ամեն օր նյութեր էր տրամադրում հիվանդանոցից աշխարհի լրատվամիջոցներին, ընդհատվել է հարվածի պահին։
Սպանված լրագրողների թվում են եղել նաև Մարիամ Աբու Դագան՝ Associated Press գործակալության ազատ լրագրողը, Մոհամմեդ Սալաման՝ Al Jazeera գործակալության լուսանկարիչը, Մոազ Աբու Թահան՝ Reuters գործակալության հետ համագործակցող ազատ լրագրողը, և Ահմեդ Աբու Ազիզը։
Վերջին սպանությունները Գազայում 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր լրագրողների զոհերի թիվը հասցրել են 246-ի։
Մեղադրանքների հերքումը
Գազայի կառավարության լրատվական գրասենյակը մերժել է Իսրայելի բացատրությունը Նասեր բժշկական համալիրի վրա մահացու հարձակման վերաբերյալ՝ անվանելով այն «կեղծ պատմություն», որը նպատակ ունի թաքցնել քաղաքացիական անձանց և լրագրողների վրա կանխամտածված հարձակումը։
Գազայի պաշտոնյաները հայտնել են, որ տեսախցիկը պատկանում էր Reuters գործակալության օպերատորին, ով զոհվել է։
Գրասենյակը նշել է, որ քաղաքացիական պաշտպանության թիմերն ու լրագրողները, ովքեր շտապել էին օգնել առաջին հարվածից տուժածներին, դարձել են երկրորդ՝ կանխամտածված հարվածի զոհ։
Գրասենյակը նաև վիճարկել է Իսրայելի պնդումը, թե հարձակման ժամանակ սպանվել են վեց մարտիկներ՝ նշելով, որ նրանցից ոմանք զոհվել են այլ վայրերում, իսկ հիվանդանոցի աստիճանների վրա կանգնած անձինք հայտնի էին իրենց անուններով և մասնագիտություններով և չէին հանդիսանում հետախուզվողներ։
Եվրո-Միջերկրածովյան Մարդու իրավունքների մոնիտորինգի խումբը նույնպես մերժել է Իսրայելի բացատրությունը՝ նշելով, որ իր սեփական հետաքննությունը փաստագրել է անհամապատասխանություններ։
«Իսրայելի բանակի հայտարարությունը Նասեր համալիրի հարձակման վերաբերյալ պարունակում էր ակնհայտ սուտեր»,- ասված է խմբի շտապ հայտարարության մեջ։
Եվրո-Մեդը նշել է, որ հաստատել է՝ Օմար Աբու Թիմը սպանվել է հիվանդանոցի հարվածից մեկ օր առաջ, իսկ մեկ այլ անձ՝ Մոհամմադ Աբու Հուդաֆը, նույնպես մահացել է ավելի վաղ։
Խումբը հավելել է, որ Իսրայելի կողմից Համասին վերագրվող տեսախցիկը իրականում պատկանում էր առաջին հարվածի ժամանակ սպանված Reuters լուսանկարչին։
Հարձակումը առաջացրել է համաշխարհային դատապարտում, և մամուլի ազատության խմբերը, իրավապաշտպանները և կառավարությունները պահանջում են պատասխանատվություն՝ նշելով, որ Գազայում լրագրողների և բժշկական անձնակազմի թիրախավորված սպանությունների օրինակներ կան։
Պաղեստինյան Լրագրողների Սինդիկատի տվյալներով՝ 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր Գազայում սպանվել է առնվազն 273 լրագրող։
