Որպես տարբեր քաղաքակրթությունների և համայնքների խաչմերուկ՝ Հյուսիսային Մակեդոնիան առաջնային տեղ է զբաղեցնում հարուստ ու բազմաշերտ բազմազանությամբ աչքի ընկնող երկրների շարքում, որտեղ ներդաշնակորեն համագոյակցում են տարբեր էթնիկ խմբեր ու կրոնական համայնքներ, և որտեղ պահպանվում են բոլոր էթնիկ խմբերի լեզուներն ու Բալկանների բազմաէթնիկ կառուցվածքը։
Երկրում համատեղ բնակվում են տարբեր էթնիկ համայնքներ՝ առաջին հերթին մակեդոնացիներն ու ալբանացիները, ինչպես նաև թուրքերը, գնչուները, սերբերը, բոսնիացիներն ու վլախները, և նրանց կողմից կիրառվող լեզուները համարվում են բոլոր էթնիկ խմբերի ապագա սերունդների պահպանման կարևորագույն տարրեր։
Այս համատեքստում՝ Հյուսիսային Մակեդոնիայում բնակչության ավելի քան 20 տոկոսը կազմող էթնիկ խմբի լեզուն, արդարացի ներկայացվածության սկզբունքին համապատասխան, ճանաչվում է որպես պաշտոնական լեզու այն համայնքում, որտեղ նրանք բնակվում են։
Սկոպիեի Չաիր համայնքն առանձնանում է նրանով, որ այստեղ թուրքերենը պաշտոնական լեզու է, իսկ թուրքական դրոշը՝ բարձրացված (պրակտիկա, որը կիրառվում է արդեն 13 տարի), թեև համայնքի տարածքում թուրք բնակչության մասնաբաժինը չի գերազանցում 20 տոկոսը։
Թուրքական դրոշը ծածանվում է Չայըրի քաղաքապետարանում
Պրոֆ. դոկտոր Սյուլեյման Բաքին՝ Տետովոյի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետի արևելյան լեզուների ամբիոնի դասախոս, ով 2013 թվականի հոկտեմբերի 11-ին՝ Չաիր համայնքում թուրքերենը որպես պաշտոնական լեզու ընդունելու պահին, զբաղեցնում էր համայնքի ղեկավարի պաշտոնակատարի և ավագանու անդամի պաշտոնները, ներկայացրել է Չաիր համայնքում թուրքերենի՝ պաշտոնական լեզու դառնալու գործընթացն ու ներկայիս իրավիճակը։
Բակին պարզաբանեց, որ որպես Թուրքական դեմոկրատական կուսակցության (TDP) անդամներ՝ 2013 թվականի տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրություններից առաջ նրանք որոշակի պահանջներ էին ներկայացրել քաղաքապետ Իզետ Մեջիթիին, որոնցից մեկը Չաիր համայնքում թուրքերենը որպես պաշտոնական լեզու, իսկ թուրքական դրոշը՝ որպես պաշտոնական դրոշ ճանաչելն էր։
Ընդգծելով, որ չնայած Չայըր համայնքում թուրք բնակչության թիվը չի հասնում 20 տոկոսի շեմին, համայնքային խորհրդի որոշմամբ թուրքերենը սահմանվել է որպես պաշտոնական լեզու և ապահովվել է համայնքում թուրքական դրոշի տեղադրումը՝ Բաքին շնորհակալություն հայտնեց բոլոր նրանց, ովքեր աջակցություն են ցուցաբերել։
Բակին ասաց. «Սա պատմական օր էր մեզ համար։ 100 տարվա ընթացքում առաջին անգամ թուրքերենը կրկին պաշտոնապես ճանաչվեց որպես պաշտոնական լեզու տեղական ինքնակառավարման մարմնում՝ մասնավորապես Սկոպիեի Չաիր համայնքում։ Թուրքերենը ոչ միայն պաշտոնական կարգավիճակ ստացավ, այլև թուրքական դրոշը հաստատվեց որպես պաշտոնական դրոշ, թեև մենք չենք կազմում բնակչության 50 տոկոսը։ Այսօր թուրքական դրոշը ծածանվում է թե՛ համայնքապետարանի շենքի դրսում, թե՛ ներսում։ Մենք հպարտանում ենք այս ձեռքբերումներով»։
Թուրքերենը կարևոր լեզու է, որը կամրջի դեր է կատարում
Ընդգծելով, որ Հյուսիսային Մակեդոնիան՝ և մասնավորապես Սկոպյեն, գտնվում են մի տարածաշրջանում, որտեղ դարեր շարունակ գերիշխել են թուրքերենն ու թուրքական մշակույթը, Բաքին նշեց, որ այդ տարածքում առկա են օսմանյան բազմաթիվ հուշարձաններ, որոնցից առավել նշանակալին Քարե կամուրջն է։
«Թուրքերենը կարևոր լեզու է, որը կամրջի դեր է կատարում՝ միավորելով և կապելով տարածաշրջանի հասարակություններին՝ ճիշտ ինչպես ինքը՝ Քարե կամուրջը», — ասաց Բաքին՝ բացատրելով, որ թեև երկրում թուրք բնակչության թիվը կազմում է շուրջ 100 000, այդ լեզվի ազդեցությունը մշակույթի, արվեստի, առօրյա կյանքի և գրականության վրա շատ ավելի մեծ է։
Մատնանշելով, որ համայնքների շրջանում դեռևս առկա են թուրքական անվանումներ՝ Բաքին նշեց, որ Չայըր, Սարայ և Գազի Բաբա համայնքները դեռևս կրում են թուրքական անվանումներ։
Բակին նշել է. «Անկախ նրանից՝ խոսքը թուրքերի մասին է, թե ոչ, ժողովրդի և հասարակության շրջանում թուրքերենի հանդեպ ջերմ վերաբերմունք ու սեր կա։ Չայըրի համայնքում թուրքերենի պաշտոնական ճանաչումը, անշուշտ, քաղաքական քայլ է, սակայն այն պետք է դիտարկել նաև որպես հասարակական մեխանիզմի արտացոլում կամ համայնքի պահանջմունք։ Այս առումով՝ սա կարևոր որոշում է, որը կայացվել է այդ երկու գործոնների համադրման արդյունքում»։
Նշելով, որ Չաիր համայնքի «Թեֆեյյուզ» և «Յաշար Բեյ Ուսկյուպլյու» տարրական դպրոցներում իրականացվում է թուրքերենով ուսուցում՝ Բակին հավելեց, որ թուրքերենի կիրառմանն առնչվող իրենց իրավունքների պաշտպանության գործում, համայնքից բացի, կարևոր դեր ունեն նաև հանրությունն ու քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները։
Հյուսիսային Մակեդոնիայի ժողովրդագրական կառուցվածքը
Հյուսիսային Մակեդոնիայում 2021 թվականի սեպտեմբերին անցկացված բնակչության, տնային տնտեսությունների և բնակարանների մարդահամարի տվյալներով՝ երկրի բնակչության թվաքանակը կազմում է 1 836 713 մարդ։
Երկրում մակեդոնացիները կազմում են բնակչության 58,44%-ը, ալբանացիները՝ 24,3%-ը, գնչուները՝ 2,53%-ը, սերբերը՝ 1,3%-ը, բոսնիացիները՝ 0,87%-ը, իսկ վլախները՝ 0,47%-ը։
Հյուսիսային Մակեդոնիայում թուրքերը զբաղեցնում են երրորդ տեղը՝ կազմելով բնակչության 3,86 տոկոսը։
«Այլ» կատեգորիայում ընդգրկվածները, որը ներառում է տարբեր էթնիկական տարրեր, կազմում են բնակչության 1,03 տոկոսը։
