Քանի որ Եվրոպայի և Միացյալ Նահանգների միջև լարվածությունը սրվում է Գրենլանդիայի շուրջ, մայրցամաքում ի հայտ են գալիս ռազմավարական վերահաշվարկի առաջին նշանները, այդ թվում՝ Եվրոպայի զգուշավոր մոտեցումը Ռուսաստանի նկատմամբ՝ չնայած Ուկրաինայում շարունակվող պատերազմին։
Եվրամիության ներսում բարձրաստիճան պաշտոնյաները զգուշորեն քննարկում են՝ վերաբացե՞լ դիվանագիտական ուղիները Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ, ինչը քաղաքականապես անհնար էր մեկ տարի առաջ։
Քննարկումը բացահայտեց դաշինքի ներսում սուր տարաձայնություններ. առաջատար պետությունները զգուշացնում են Մոսկվայի հետ շտապողական կամ անխոհեմ փոխգործակցությունից։
Լեհաստանը դարձել է այս գաղափարի դեմ հանդես եկող ամենաուժեղ ձայներից մեկը։ Ուրբաթ օրը Բրյուսելում ելույթ ունենալով՝ Լեհաստանի ԱԳ նախարար Ռադոսլավ Սիկորսկին զգուշացրեց, որ եթե Ռուսաստանի հետ երկխոսությունը վերսկսվի, այն անպայման պետք է իրականացվի ԵՄ արդեն իսկ գործող ինստիտուտների միջոցով, այլ ոչ թե ժամանակավոր հատուկ դեսպանորդների կամ անհատական ազգային նախաձեռնությունների միջոցով։
«ԵՄ-ն արդեն ունի մեկ ձայն։ Եվ դա Կայա Կալլասն է», - ասաց Սիկորսկին։
Բանավեճը սկսվեց Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի և Իտալիայի վարչապետ Ջորջիա Մելոնիի կողմից Մոսկվայի հետ ուղիղ հաղորդակցության ուղիների վերականգնման գաղափարի բարձրացման հետևանքով, որը տեղի ունեցավ 2022 թվականի փետրվարին Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա լիամասշտաբ ներխուժումից գրեթե չորս տարի անց։
Քանի որ հակամարտությունը թանկարժեք փակուղու մեջ է, որոշ եվրոպացի պաշտոնյաներ պնդում են, որ նույնիսկ եթե բանակցությունները հեռակա և քաղաքականապես թունավոր լինեն, ԵՄ-ն պետք է առնվազն պատրաստ լինի առաջիկայում դիվանագիտության անհրաժեշտությանը։
Բանակցությունների ժամանակը կգա
Գաղտնի հանդիպումների ժամանակ դիվանագետները քննարկել են Մոսկվայի հետ կապեր հաստատելու համար հատուկ դեսպանորդ նշանակելու հնարավորությունը. լրատվամիջոցներում նշվածների թվում էր Իտալիայի նախկին վարչապետ Մարիո Դրագին։ Դեռևս որևէ պաշտոնական առաջարկ չի ներկայացվել։
Նմանատիպ կասկածներ են հնչել նաև այլուր։ ԵՄ Խորհրդի Կիպրոսի նախագահությունը զգուշացրել է «սխալ ազդանշան ուղարկելուց», քանի դեռ ռուսական հրթիռները շարունակում են հարվածել ուկրաինական քաղաքներին։
Եվրոպական հանձնաժողովը կիսել է այս տեսակետը. դիվանագիտությունը երբեք չպետք է բացառել, բայց ներկայիս հանգամանքները Պուտինի հետ շփումը «անհնարին են դարձնում առայժմ»։
Այնուամենայնիվ, Մոսկվան նկատել է տոնի փոփոխությունը։ Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը ուրբաթ օրը որոշ եվրոպացի առաջնորդների երկխոսությունը վերսկսելու կոչերը որակել է որպես «դրական» և ասել, որ դրանք ազդարարում են «եվրոպական դիրքորոշումների դրական զարգացում», եթե դրանք արտացոլում են Եվրոպայում ավելի լայն ռազմավարական վերանայում։
Ռուսաստանի շուրջ բանավեճը համընկնում է անդրատլանտյան հարաբերությունները ցնցող շատ ավելի անհապաղ ճգնաժամի՝ Գրենլանդիայի հետ։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի պնդումը, որ Վաշինգտոնը «Գրենլանդիայի կարիքն ունի» և նրա կողմից կիսաինքնավար դանիական տարածքը բռնակցելու համար ռազմական ուժի կիրառումը չբացառելը ցնցել է եվրոպացի դաշնակիցներին։
Հարցը նոր հրատապություն է ձեռք բերել այս շաբաթ, երբ Վաշինգտոնում ԱՄՆ-ի, Դանիայի և Գրենլանդիայի պաշտոնյաների միջև բանակցությունները չկարողացան լուծել հիմնական անհամաձայնությունները։ Կարճ ժամանակ անց Գերմանիան, Ֆրանսիան, Շվեդիան և Նորվեգիան հայտարարեցին Գրենլանդիա համատեղ ռազմական առաքելություն ուղարկելու ծրագրերի մասին՝ հղում անելով Արկտիկայում աճող անվտանգության մտահոգություններին։
