Թուրքիան առաջարկել է Սև ծովի համար սահմանափակ անվտանգության կարգավորում, այն բանից հետո, երբ վերջերս Թուրքիայի հետ կապված նավերի վրա հարձակումները մտահոգություններ առաջացրին տարածաշրջանային առևտրի անվտանգության և պատերազմի տարածաշրջան տարածման ռիսկի վերաբերյալ։
ԱԳ նախարար Հաքան Ֆիդանը շաբաթ օրը հայտարարեց, որ եթե համապարփակ հրադադարի և խաղաղության համաձայնագրի հասնել հնարավոր չէ, նրանք պահանջում են, որ կողմերը համաձայնության գան երկու հարցի շուրջ՝ էներգետիկ ենթակառուցվածքները չնպատակահարված և Սև ծովում առևտրային նավարկության անվտանգությունն ապահովելու համար։
Հիշելով 2022 թվականին Թուրքիայի և ՄԱԿ-ի միջնորդությամբ կնքված Սև ծովի հացահատիկի համաձայնագիրը, որը թույլ էր տալիս ուկրաինական հացահատիկի անվտանգ արտահանում և պաշտպանում էր բոլոր նավերը թիրախավորումից՝ չնայած շարունակվող պատերազմին, Ֆիդանը նշեց, որ նմանատիպ համաձայնագիր անհրաժեշտ է առևտուրը պաշտպանելու համար։
Ֆիդանի մեկնաբանությունները հնչեցին Սև ծովում արևածաղկի ձեթ տեղափոխող թուրքական նավի վրա Ռուսաստանի ենթադրյալ հարձակումներից հետո, որոնք վտանգեցին անձնակազմի 11 անդամների կյանքը և դարձան թուրքական նավի վրա երկրորդ հարձակումը երկու օրվա ընթացքում։
«Բարեբախտաբար, մինչ այժմ անձնակազմի ոչ մի թուրք անդամ չի վիրավորվել», - ասաց Ֆիդանը, հավելելով, որ Թուրքիան «ուշադիր հետևում է» իրադարձություններին։
Հարձակումից հետո Ուկրաինայի ռազմածովային ուժերը հայտարարեցին, որ Ռուսաստանը անօդաչու թռչող սարք է օգտագործել, երբ նավը Եգիպտոս էր գնում։ Զելենսկին հարձակումը որակեց որպես «Ռուսաստանի ուղղակի մարտահրավեր ամբողջ աշխարհին» և խոստացավ հակահարված տալ։
Էրդողանը կոչ է անում կայունության Սև ծովում
Զելենսկու մեկնաբանությունները հաջորդեցին մեկ օր առաջ, երբ Էրդողանը իր ռուս գործընկեր Վլադիմիր Պուտինի հետ անձնական հանդիպման ժամանակ զգուշացրեց Սև ծովը մարտադաշտի վերածելու դեմ։
«Սև ծովը չպետք է դիտարկվի որպես մարտադաշտ։ Նման իրավիճակը միայն կվնասի Ռուսաստանին և Ուկրաինային, և ոչ թե նրանց օգուտ։ Բոլորին անհրաժեշտ է անվտանգ նավարկություն Սև ծովում», - ասաց նախագահ Էրդողանը։
Հարվածված թուրքական նավը գործում էր Ուկրաինայի բացառիկ տնտեսական գոտում՝ օգտագործելով հացահատիկի միջանցք, որը նպատակ ուներ ապահովել գյուղատնտեսական արտահանման անվտանգ անցում։
Այս լարվածությունը տեղի է ունենում պատերազմի հետ կապված ծովային հարձակումների ակտիվացման ժամանակաշրջանում։
Վտանգավոր ջրեր
Այս տարի Կիևը բազմաթիվ անօդաչու թռչող սարքերով հարվածներ է հասցրել ռուսական նավթային օբյեկտներին՝ փորձելով թուլացնել Մոսկվայի պատերազմը ֆինանսավորելու կարողությունը։
Օրական միլիոնավոր բարել նավթ է տեղափոխվում ռուսական նավահանգիստներից դեպի հարավ՝ Թուրքիայի Բոսֆորի և Դարդանելի նեղուցներով դեպի Միջերկրական ծով, և Թուրքիայի հետ կապված նավերը գնալով ավելի ու ավելի են դառնում այս հարձակումների թիրախ։
Դեկտեմբերի սկզբին Անկարան կանչեց Ուկրաինայի դեսպանին և Ռուսաստանի ժամանակավոր հավատարմատարին Արտաքին գործերի նախարարություն՝ իր մտահոգությունը հայտնելու համար։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարեց, որ նման հարձակումները լարվածության սրման մտահոգիչ նշան են և ոչ մի կերպ չեն կարող արդարացվել։
Ուկրաինան ո՛չ հաստատել է, ո՛չ էլ հերքել հարձակումներում իր որևէ դերակատարումը։
Ռուսաստանը, որը 2022 թվականի փետրվարին սկսեց Ուկրաինայի վրա լայնածավալ ներխուժում, մեղադրում է Ուկրաինային ծովահենության մեջ և սպառնում է կտրել Ուկրաինայի մուտքը դեպի ծով՝ ի պատասխան տանկերների վրա հարձակումների։
